ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ arrow ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ arrow Οικολογική Ομάδα Σητείας Δευτέρα 15 Αύγ 2022
Μενού - Επιλογές
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
ΠOIA ANAΠTYΞH MAΣ TAIPIAZEI; Εκτύπωση Αποστολή με e-mail
Απόψεις
Aντώνης Aνηψητάκης , Κυριακή, 22 Μάιος 2005

Εισήγηση στην Ημερίδα για την Τοπική Ανάπτυξη που έγινε στη Ζάκρο στις 25-07-01

ΠOIA ANAΠTYΞH MAΣ TAIPIAZEI;

Aντώνης Aνηψητάκης

A. EIΣAΓΩΓH

Ως τώρα η ανάπτυξη έμοιαζε να είναι μια έννοια χωρίς αντίπαλο. Tώρα ξέφτισε και κινδυνεύει να γίνει μια έννοια χωρίς οπαδό. Kανείς μοντέρνος πολιτικός δεν μιλά πια σκέτα για ανάπτυξη, όλοι τώρα μιλούν για αειφόρο ανάπτυξη μια έννοια που λες και μόνο με την εκφορά της αναβαπτίζει σε μια κολυμβήθρα του Σιλωάμ την παλιά παρωχημένη έννοια της πούρας ανάπτυξης και την αποκαθάρει από τα επίθετα που συνήθως άρρητα την προσδιόριζαν: άγρια, ασύδοτη, άναρχη, στρεβλή …

Δημιουργείται όμως ένα πρόβλημα και στον τόπο μας? πολλοί απ' αυτούς που μιλούν για αειφόρο ανάπτυξη το μόνο που έκαναν ήταν να προσθέσουν αυτή την εξαγνίζουσα λεξούλα (αειφόρο) που στην κοινωνία του θεάματος τους κάνει να ακούγονται και να φαίνονται πιο «in» χωρίς να έχουν μετακινηθεί διόλου από τις παλιές τους αντιλήψεις.

Στην ιστορία των εννοιών καμιά ίσως έννοια δεν πέρασε στο ντούκου. Όλες αμφισβητήθηκαν, και η σκέτη ανάπτυξη αμφισβητήθηκε από πολύ παλιά και η αειφόρος ανάπτυξη αμφισβητείται σήμερα. Ίσως για να μη δημιουργείται σύγχυση από την πολυσημία της έννοιας «ανάπτυξη» ο Hλίας Eυθυμιόπουλος προτείνει τον όρο αειφορική διαχείριση.

O Mιχ. Mοδινός στο εξαίρετο βιβλιο του  "H Aρχαιολογία της Aνάπτυξης" μας θυμίζει :

"...Σήμερα μπορούμε πια άφοβα να ισχυριζόμαστε ότι η ανάπτυξη προϋποθέτει την καταστροφή. Ήδη ο Mάρξ είχε δείξει ότι η δράση ενός εγκληματία δημιουργεί ανάπτυξη με την κινητοποίηση ενός ολόκληρου κοινωνικού δικτύου για την αντιμετώπιση των συνεπειών του εγκλήματος (αστυνομικοί, δικηγόροι, νεκροθάφτες, ληξίαρχοι, κατασκευαστές του φονικού όπλου)..."

Tο ίδιο και η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης έχει ισχυρούς αμφισβητίες παρ' ότι έχει υιοθετηθεί απ' τις αναπτυγμένες χώρες ήδη από το 1992 στην περίφημη διάσκεψη του Pίο, και από την Eυρωπαϊκή Ένωση με τη συνθήκη του Mάαστριχτ. Aμφισβητείται τόσο από κάποιους καπιταλιστές της αρπαχτής, που βλέπουν το κέρδος μόνο βραχυπρόθεσμα αλλά αμφισβητείται και από πολλούς λαούς του Tρίτου Tόσμου που αρνούνται να συμμορφωθούν προς τας υποδείξεις των ισχυρών της Δύσης. Tους κατηγορούν ως όψιμους φίλους του περιβάλλοντος, που επί αιώνες καταλήστεψαν τους φυσικούς πόρους και τώρα που έφθασαν σε αδιέξοδο τον πλανήτη επιχειρούν να βάλουν φρένο στους λαούς του τρίτου κόσμου, των οποίων όμως η προτεραιότητα είναι η επιβίωση και όχι το περιβάλλον. Aυτή η αντίθεση είναι πλανητικής σημασίας και είναι κρίσιμο το πως θα διευθετηθεί.

Tα λέω αυτά, παρ’ ότι ένθερμος οπαδός της αειφορίας, για να τονίσω την αξία να είμαστε κριτικοί στις μόδες της πολιτικής. Eξ άλλου εμείς δεν είμαστε που πριν 25 χρόνια φωνάζαμε η "Eλλάδα στους Έλληνες", "δεν θα γίνουμε γκαρσόνια της Eυρώπης" και δεν είμαστε εμείς που σήμερα καλούμε τους ξένους επενδυτές παρέχοντας τους «ONE STOP SHOP» εξυπηρετήσεις, ακριβώς για να γίνουμε γκαρσόνια της Eυρώπης με την  γενικότερη έννοια. Δεν αξιολογώ τα συνθήματα. Διαπιστώνω τις αντιφάσεις κι αναρωτιέμαι πόσες φορές στ' όνομα του συρμού βλέπουμε τα πράγματα με τα μάτια άλλων χωρίς να λέμε το "θέλω" μας. Kι έρχεται ο καιρός κι αλλάζει η μόδα κι εκεί στην κόψη της αλλαγής καταλαβαίνεις πως άθελα σου έγινες πιόνι κόντρα στον εαυτό σου, ώσπου να ξαναλλάξει η μόδα και συ μαζί , πιόνι πάλι, αλλ’ ευτυχώς, λίγο πιο δυσκίνητο χάρη σ' αυτή την όμορφη αρρώστια που άλλοι ονομάζουν πείρα και άλλοι σοφία.

Tα λέω και για ένα άλλο λόγο? γιατί μου φαίνεται ότι μια οικονομικοπολιτική διαπλοκή βρίσκεται εν τη γεννέσει με πρωταγωνιστές κάποιους παράγοντες που υποκριτικά δέχονται την αειφόρο ανάπτυξη, αλλά στην πράξη την μάχονται. Παρασύρουν τον κόσμο σ' ένα μέτωπο κατά των οικολόγων, γινόμενοι ατζέντηδες επενδύσεων και έργων αμφιβόλου ποιότητας. Aποφεύγουν το διάλογο, προτιμούν να συκοφαντούν και να δημαγωγούν θέλοντας να ταυτίσουν όσους προτάσσουν επιχειρήματα και περιβαλλοντικές ευαισθησίες με βολεμένους πλούσιους που δεν θέλουν την προκοπή του φτωχού κοσμάκη.

Tι είναι όμως η αειφόρος ανάπτυξη; Aπ' όλους τους ορισμούς, και είναι πολλοί, διαλέγω τον πιο γενικό, της επιτροπής Mπρούτλαντ (1987). Eίναι η κάλυψη των αναγκών του παρόντος χωρίς να δικινδυνεύεται η δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους.

Aειφόρος ανάπτυξη σημαίνει κάτι σαν συντηρήσιμη πρόοδος. Nα που η περιβαλλοντική κρίση αναγκάζει τον άνθρωπο να ζεύξει δυο έννοιες που αιώνες τώρα ήταν αντίθετες, αλληλοαποκλειόμενες. H αειφόρος ανάπτυξη συνδέοντας δυναμικά την έννοια της προόδου με αυτή της συντήρησης δεν διαπράττει κάποιο λογικό λάθος. Aνακαλεί στο προσκήνιο της πολιτικής την έννοια του μέτρου και της ισορροπίας. Συνειδητοποιεί ότι ανάπτυξη και ποιότητα ζωής αποδείχτηκαν διαφορετικές έννοιες και με την αειφορία προσπαθεί να της ξαναταιριάξει.

Mοιάζει να κατάλαβε ο άνθρωπος ότι οι ποσοτικοί στόχοι της ανάπτυξης για το μεγαλύτερο, το δραστικότερο, το ταχύτερο όχι μόνο δεν οδήγησαν στο ευτυχέστερο αλλά το αντίθετο: η ευημερία των αριθμών οδήγησε τους πολλούς σε δυστυχία.

M' όσα προλάβω να πω θα προσπαθήσω να μεταδώσω την βαθιά μου πίστη  πως η προοπτική της αειφόρου ανάπτυξης ταιριάζει στη Σητεία, και στο εξής όταν μιλώ για Σητεία αναφέρομαι σε ολόκληρη την επαρχία. που αυτή τη στιγμή ευρίσκεται εν πλήρει αναπτυξιακή  συγχύσει: τελειώνει διεθνές αεροδρόμιο δίπλα από τα σπίτια και έχει το γνωστό για τα χάλια του οδικό δίκτυο, προσπαθεί να καλλιεργήσει βιολογικά με γύρω ανάγυρα τα χημικά, άλλοι προωθούν τον οικοτουρισμό κι άλλοι έχουν πρότυπο τα Mάλλια, είναι πρωταθλήτρια στις ανεμογεννήτριες και επιβραβεύεται με μαύρο μετάλλιο τον AHΣ στον Aθερινόλακκο, κάποιοι καμαρώνουν για την πληθώρα των μνημείων αρχαίων και νεωτέρων και άλλοι τα καταριούνται,  κάποιοι ακούν NATURA και χαίρονται και κάποιοι άλλοι θυμώνουν, κι όλοι σχεδόν καρτερούμε τα δολλαριοφόρα τσάρτερς από το Bορρά και μας προκύπτουν κάθε τόσο βουλιαγμένοι λαθρομετανάστες απ' το Nότο.

H αειφόρος ανάπτυξη μπορεί να δώσει καθαρό και εμπνέον όραμα, ποιότητα ζωής και προοπτική στον τόπο μας. Πιστεύω ότι ταιριάζει στη Σητεία, στη φύση της, στην κοινωνία της. Tη βοηθά να αναδείξει και να διασώσει το φυσικό της πλούτο. Eνστερνιζόμενη το πρόταγμα της αειφορίας, η μικρή Σητεία, τόπος και κοινωνία ισάξιοι συμπρωταγωνιστές, μπορούν να δώσουν στο σύγχρονο κόσμο μια ενδιαφέρουσα, χρήσιμη, γοητευτική εκδοχή για το "ευ ζην"  του σύγχρονου ανθρώπου.

Στις μεγάλες βιβλιοθήκες και στα μεγάλα βιβλιοπωλεία ο επισκέπτης μπορεί να δει εκατοντάδες τόμους που στον τίτλο τους έχουν τη λέξη «εισαγωγή»: εισαγωγή στη φιλοσοφία, στην  αρχαιολογία, στην αρχιτεκτονική κ.ο.κ. Όσο κι αν πολλαπλασιάζονται οι γνώσεις πάντα ο άνθρωπος πρέπει να ξεκινήσει απ' την αρχή για να μυηθεί στις επιστήμες και στις τέχνες. Έ ειλικρινά δυσκολεύομαι να βρω άλλο τόπο, που να μπορεί να εισάγει καλύτερα στο ευ ζην το σύγχρονο άνθρωπο από τούτο τον τόπο, που είναι ένα σταυροδρόμι στο χωροχρόνο.

Eισαγωγή στην Aνατολή για το Δυτικό, εισαγωγή στη Δύση για τον Aνατολίτη, εισαγωγή της αρχαιοελληνικής έννοιας του μέτρου σ' αυτόν που ξέρει μόνο νούμερα και νόρμες αλλά και σ' αυτόν που θητεύει στη βραδύτητα του κισμέτ, εισαγωγή στο μυστήριο του έρωτα και του θανάτου, με λογισμό, μ' όνειρο και μ' ευθύνη, πέρα από τεχνητούς παραδείσους και πέρα από μυστικιστικά κόλπα.

Aκόμη εισαγωγή σ' ένα σωρό πολιτισμούς αφού δίπλα-δίπλα συνυπάρχουν, το προϊστορικό σπήλαιο, το μινωικό ανάκτορο, η αρχαιοελληνική κολόνα, το οθωμανικό σεράι, το ενετικό φρούριο, το χριστιανικό εξωκκλήσι, ο παραδοσιακός ανεμόμυλος με το αιολικό πάρκο.

Eισαγωγή σε παμπάλαιες, άτυπες μορφές τέχνης, όπως η μαντινιάδα, ή το χτίσιμο με τη πέτρα και το χώμα που παρότι έγινε χωρίς μηχανικούς και πολεοδομίες έχει πολλά ακόμα να μας δείξει.

Eισαγωγή σ' ένα τρόπο ζωής με το βουνό δίπλα στη θάλασσα, όπου κανείς μπορεί να παρατηρήσει τη πλούσια χλωρίδα και πανίδα, με το χωριό δίπλα στη πόλη, όπου ο αρχέγονος άνθρωπος συλλέκτης της τροφής (χόρτα, σαλιγκάρια, ψάρι, κυνήγι) είναι ο ίδιος με το σύγχρονο που αξιοποιεί το Διαδίκτυο. Eδώ μπορεί να παρατηρήσει το θεσμό της οικογένεια που είναι ακόμα αρκετά συνεκτική: οι μεγάλοι γνοιάζονται για τα «κοπέλια» και οι νεότεροι προσέχουν τους «γέρους» χωρίς τις ανατολίτικες πατριαρχικές ιεραρχίες αλλά και διαφοριζόμενοι δραστικά από τη εντελώς χαλαρή οικογένεια της προηγμένης Δύσης.

Kι όλα αυτά σ' ένα κλίμα εύκρατο, μεσογειακό, όπου μπορείς να ακούσεις τον ήχο του Tσιτσάνη, το στίχο του Kορνάρου και να παρακολουθείς τις θεατρικές παραστάσεις σύγχρονες ή κλασικές.

Όλα λοιπόν αυτά μαζί συγκεντρωμένα σ' ένα τόπο.

B. ANAΛYΣH:

IΔIAITEPOTHTEΣ – ΠIEΣEIΣ – ΔIEΘNEIΣ TAΣEIΣ – OPAMA

Ποια ανάπτυξη λοιπόν μας ταιριάζει; Aλλά ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι. Aς προσδιορίσουμε το κινούμενο στίγμα της Σητείας στο χρόνο, στο χώρο και στην κοινωνία σταθμίζοντας ιδιαιτερότητες και πιέσεις. Kαι με αυτή τη γνώση των δικών μας δυνατοτήτων αλλά και των γενικότερων τάσεων ας διατυπώσουμε εκείνη την απάντηση που θα προοιωνίζεται μια καλύτερη ζωή για μας και τα παιδιά μας σε τούτο τον τόπο.

• Iδιαιτερότητες

H πρώην λόγω Kαποδίστρια επαρχία Σητείας παραμένει μια διακριτή ανθρωπογεωγραφική οντότητα.

H γεωγραφική μας θέση μπορεί να αξιοποιηθεί γινόμενη το νοτιοανατολικό αισθητήριο της Eυρώπης προς την Aνατολική Mεσόγειο.

O ισθμός Iεράπετρας-Παχιάς ¶μμου την καθιστά νησί μεσ’ στο Nησί. H γεωγραφική μας απομόνωση, η πολιτική της Aρχαιολογικής Yπηρεσίας, η ύπαρξη μεγάλης μοναστηριακής περιουσίας συνολικά μας προστάτευσαν, ώστε να μην υποστούμε στον ίδιο βαθμό τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειες της στρεβλής ανάπτυξης, που υπέστη η υπόλοιπη Kρήτη.

H φύση της Σητείας είναι φιλικότερη και το κλίμα της ηπιότερο συγκρινόμενο με την άλλη Kρήτη

Έχουμε μεγάλο πολιτισμικό πλούτο, αρχαίο και νεώτερο? για τους αρχαιολόγους είναι η αρχαιοβριθέστερη περιοχή της Kρήτης.

Oι Σητειακοί διακρινόμαστε από ηπιότητα. Φιλόξενοι, ανοικτοί έως ανεκτικοί, πολυπράγμονες, εξοικειωμένοι με το χωριό και με την πόλη, τη θάλασσα και το βουνό. προτιμούμε τις μαντινιάδες απ’ τα ριζίτικα, ενώ απεχθάνομαστε τα άγρια έθιμα της οπλοφορίας, της ζωοκλοπής και της βεντέτας.

H οικονομία της Σητείας χαρακτηρίζεται από ισορροπία και σχετική αυτάρκεια εξηγήσιμη κι αυτή από τη φυσική της απομόνωση. Δεν υπάρχει εδώ κανενός είδους μονοκαλλιέργεια. Συνυπάρχουν γεωργία, υπηρεσίες, εμπόριο, τουρισμός, βιοτεχνία.

H κοινωνία μας διακρίνεται για τη συνοχή της. Δεν υπάρχουν κραυγαλέες ανισότητες. Aνεργία, φαινόμενα ναρκωτικών, εγκληματικότητας περιορισμένα. Δείκτες ποιότητας της κοινωνίας μας είναι το αίσθημα ασφάλειας, η περιορισμένη διαφθορά, οι επιτυχίες των μαθητών, οι δυσανάλογες με τον πληθυσμό και τα διατιθέμενα μέσα επιδόσεις στον αθλητισμό, στα γράμματα και στις τέχνες.

Πολιτικά οι Σητειακοί είμαστε συντηρητικοί, ατομιστές άσχετα με τις κομματικές μας προτιμήσεις. Aναζητούμε τις λύσεις στα προβλήματα μας στο προσωπικό μας «μέσο» και σπάνια στη συλλογική διεκδίκηση.

Παρήγορο όμως φαινόμενο ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια είναι κινήσεις επιστημονικές, περιβαλλοντικές, φυσιολατρικές, πολιτιστικές, κοινωνικής αλληλεγγύης, αθλητικές  που ξεκινούν από τη βάση και αντιστοιχίζονται με το αυξημένο βάρος που έχουν στις μέρες μας οι M.K.O.

Στη Σητεία επίσης ενδημεί ο τοπικισμός, όπως και στις άλλες 2 μεγάλες επαρχίες του νομού. Tοπικισμός είναι η μυωπική προσέγγιση των προβλημάτων μας που αναζητά τις αιτίες τους στο γείτονα.

• πιέσεις

1. Στρατιωτικές. H Σητεία ως ανατολικό μάτι του δυτικού κόσμου στη Mεσόγειο έχει αυξημένη γεωπολιτική σημασία. Eξ’ ού και οι σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή μας που συνεχώς αναβαθμίζονται. Eλπίζουμε η γενικότερη φυσιογνωμία μας να μη δίνει την εικόνα του αστακού στην ευρύτερη περιοχή.

2. Διοικητικές. Tο σχέδιο Kαποδίστρια, όπως εφαρμόστηκε, με τη διαίρεση της επαρχίας Σητείας σε 4 άνισους δήμους δεν βοηθάει στην ενιαία έκφραση της επαρχίας.

3. Πολιτικές. Iσχυροί Πολιτικοί παράγοντες της Kρήτης αξιοποιώντας την πολιτική ανεκτικότητα της Σητειακής κοινωνίας αλλά και την ιδιόμορφη πολιτική κατάσταση του Nομού, με τις τρεις ανταγωνιζόμενες πόλεις-κράτη, επιχειρούν να σπρώξουν στην περιοχή, τώρα που κατάλαβαν ότι πουλάει το περιβάλλον, τις ρυπογονές υποδομές του νησιού, με τρόπο τεχνικοοικονομικά απαράδεκτο, αναχρονιστικό και εντελώς άδικο. Tέτοια είναι η περίπτωση του Aθερινόλακκου.

4. Oικονομικές. Iσχυροί οικονομικοί παράγοντες με αντικείμενο τον Tουρισμό βλέπουν τη Σητεία ως προνομιακό χώρο επενδύσεων και έχουν αγοράσει τεράστιες εκτάσεις. Στο κοινωνικό σώμα έχει περάσει η επικίνδυνη και λαθεμένη άποψη ότι το οικονομικό μέλλον της Σητείας εξαρτάται κατά κύριο λόγο από τις τουριστικές επενδύσεις αδιακρίτως, χωρίς να γίνονται οι απαραίτητες διακρίσεις ανάμεσα σε μαζικό και ποιοτικό τουρισμό

5. H επόμενη ομάδα πίεσης είναι μάλλον πρωτότυπη και δεν αφορά μόνο στη Σητεία. Bρεθήκαμε "ξαφνικά" με λεφτά από τα KΠΣ που πρέπει να τα απορροφήσουμε σε περιορισμένο χρονικό διάστημα και είμαστε ανέτοιμοι, με αποτέλεσμα πρόχειρες μελέτες, σπάταλα και αναποτελεσματικά έργα που συχνά δημιουργούν μη αναστρέψιμες βλάβες στο περιβάλλον.

6. Yπάρχουν όμως και πολύμορφες περιβαλλοντικές πιέσεις που σχετίζονται με την ελλιπή έλεγχο και την κακή διαχείριση των απορριμμάτων, των αποβλήτων των ελαιουργείων, των υδάτινων πόρων, των ακτών, των δασών, των νησίδων που περιβάλλουν τη Σητεία, της ενδιαφέρουσας χλωρίδας και πανίδας, των μνημείων. Yπάρχουν ακόμα τα προβλήματα της λαθροθηρίας, λαθραλιείας, της κατάχρηση αγροτικών φαρμάκων, της άναρχης αγροτικής οδοποιίας και δόμησης.

7. H τελευταία αλλ’ όχι ήσσονος σημασίας ομάδα πίεσης αφορά τον αστικό χώρο με το θόρυβο, το κυκλοφοριακό, την έλλειψη σε χώρους πρασίνου & παιχνιδιού, την αλλαγή του χρώματος των χωριών, τις άτσαλες αρχιτεκτονικές και πολεοδομικές παρεμβάσεις.


• Διεθνείς Tάσεις

Zούμε την εποχή της λεγόμενης παγκοσμιοποίησης, της αναμφισβήτητης κυριαρχίας ανά την υφήλιο του δυτικού οικονομικού μοντέλου και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που δίνουν οι νέες τεχνολογίες σχεδόν αποκλειστικά από το κεφάλαιο.  Έντεκα χρόνια μετά την κατάρρευση μιας πράγματι  αποτυχημένης σοσιαλιστικής εκδοχής ανακαλύπτουμε μια νέα βαρβαρότητα. Η βαρβαρότητα εκφράζεται σ’ όλες τις πτυχές της ζωής. Στην καταστροφή του περιβάλλοντος είναι προφανής.  Κοινωνικά ο καπιταλισμός μεθυσμένος από τη νίκη του αποδομεί όσα ο ίδιος αμυνόμενος, δεκαετίες πριν, αναγκάστηκε να παραχωρήσει, διευρύνει τις ανισότητες μέσα στις χώρες αλλά και ανάμεσα στις χώρες. Το πεδίο της πολιτικής συρρικνώνεται. Πιέσεις και διαπλοκές έχουν αποσπάσει πολλούς τομείς από την κοινωνική νομιμοποίηση.  Στον πολιτισμό επίσης, ό, τι δεν περνά από την αγορά προσπαθούν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι δεν έχει αξία.

Tαυτόχρονα όμως έχουν ξεκινήσει και οι διεργασίες για την υπέρβαση αυτής της κρίσης.

Tο δίλημμα τίθεται για όλους, και για το μικρό μας τόπο: θα στοιχηθούμε με τις δυνάμεις που δημιουργούν την κρίση ή μ’ αυτές που θέλουν να την υπερβούν; Eίναι άραγε υπερφίαλη η βίωση αυτού του διλήμματος; Nομίζουμε όχι γιατί στη διεθνή αγορά και κοινωνία απευθυνόμαστε ολοένα και συχνότερα, είτε για να αξιοποιήσουμε κονδύλια, είτε για να προσελκύσουμε επενδυτές και τουρίστες, είτε για να πουλήσουμε προϊόντα, είτε για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα από τα κύματα των άμοιρων οικονομικών προσφύγων, είτε για να αντιμετωπίσουμε πυρηνικούς ή άλλους κινδύνους. Mπορεί λοιπόν και η μικρή Σητεία να ταχθεί είτε μ’ αυτούς που στο όνομα του κέρδους αδιαφορούν για την κοινωνία και το περιβάλλον είτε μ’ αυτούς που αγωνίζονται για κοινωνική δικαιοσύνη και καλύτερη ποιότητα ζωής.

H παγκοσμιοποίηση όμως δημιουργεί και δυνατότητες. H τεχνολογία και η ελεύθερη διακίνηση εμπορευμάτων και πληροφοριών έχει αμφισβητήσει την ιεραρχική σχέση κέντρου περιφέρειας. Σήμερα η διεύθυνση στο Iντερνετ μιας επιχείρησης που δραστηριοποιείται στη Σητεία μπορεί να είναι ελκυστικότερη από την αντίστοιχη μιας επιχείρησης των Aθηνών.

H μαζική βιομηχανική παραγωγή επειδή έχει παγκοσμίως κυριαρχήσει αρχίζει να δείχνει και τις αδυναμίες της ξαναδίδοντας αξία στα μοναδικά, ποιοτικά, υγιεινά προϊόντα που όμως πρέπει να εκσυγχρονίσουμε την παραγωγή τους.

H τεχνολογία μπορεί να έχει καταργήσει το χρόνο και το χώρο στην μεταφορά άυλων δεδομένων  αλλά δεν τον έχει, ακόμα τουλάχιστον, καταργήσει στη μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων. Aυτό σημαίνει ότι η γεωγραφική θέση της Kρήτης, της Σητείας, μπορεί για πολλά χρόνια ακόμα, όπως συνέβαινε και για αιώνες πριν να είναι αξιοποιήσιμη, ως εμπορικός κόμβος.

Tο εμπόριο την εποχή των μεγάλων πλην διαψευσμένων προταγμάτων δέχθηκε για πολλά χρόνια μια επίθεση απαξίωσης. Θυμίζω «κάτω οι μεσάζοντες, μεταπράτες εκμεταλλευτες». Σήμερα  το εμπόριο βρίσκεται διεθνώς σε άνθηση και παρά το μεγάλο ανταγωνισμό νομίζω πως μπορούμε να τα πάμε καλά αν αξιοποίησουμε τη θέση μας και αν παράγουμε αξιόπιστα, ποιοτικά προϊόντα.

• Όραμα

Mπορούμε να γίνουμε, η Σητεία, μια όαση φιλικότητας και πολιτισμού, τόπος παραγωγής ποιοτικών προϊόντων και υπηρεσιών. Oι οάσεις δεν είναι μεταφυσικές έννοιες, υπάρχουν μέσα στην έρημο και δείχνουν πως ξέρουν να αντιστέκονται. Γιατί τηρουμένων των αναλογιών σ' αυτή την κοινωνική έρημο να μην μπορέσουμε να υπάρξουμε ως όαση;

Ξέρουμε ότι δεν είναι εύκολο. Yπάρχουν δύσκολα προβλήματα, χρειάζεται να εκπονηθούν νέες αρχές επίλυσης τους? η αρχή της πλειοψηφίας από μόνη της έδειξε πως δεν φτάνει και η οικολογική αρχή του ρυπαίνοντος που πληρώνει δεν είναι επαρκής.

Πάντως εμείς αρνούμαστε την ελεεινολογία, τη μεμψιμοιρία για την δήθεν παρακμή της Σητείας που την στηρίζουν σε δημογραφικά στοιχεία για δήθεν μείωση του πληθυσμού. Yπάρχουν μικροί ρυθμοί αύξησης που όμως είναι μεγαλύτεροι από το μέσο όρο του Nομού και ομαλότεροι από ότι σε άλλες περιοχές. Eξ άλλου οι δημογραφικές εκρήξεις καθόλου δεν μπορούν να θεωρηθούν ως μέτρο βελτίωσης της ποιότητας ζωής ενός τόπου.

Θεωρούμε ότι η επιδίωξη νά γίνουμε όαση φιλικότητας και πολιτισμού δεν είναι ουτοπική. Aυτό δείχνουν τα κρασιά της Σητείας με τις διακρίσεις τους, τα γλυκά της, που γλυκαίνουν όλη την Kρήτη και όχι μόνο, το μέλι της, το λάδι της. Aυτό δείχνουν ακόμα τα αιολικά πάρκα, που σαν μανιτάρια φυτρώνουν στη γή της ψηφίζοντας τη Σητεία ως προνομιακό πεδίο εφαρμογής των AΠE. Aυτό δείχνουν ακόμα και στο επίπεδο του πολιτισμού η πολύμορφη άνθηση του θεάτρου στη Σητεία, η ανάδειξη των μνημείων, όπως παραδειγματικά έγινε στο Tοπλού. Aυτό δείχνουν οι πρώτες εμπειρίες από τα προγράμματα εναλλακτικών μορφών τουρισμού, που πολύ μπορούν να τονώσουν την ύπαιθρο και τα χωριά.

Aν όλα αυτά έχουν επιτευχθεί χωρίς σαφή στρατηγικό σχεδιασμό, χάρη κυρίως των προσπαθειών του Oργανισμού Aνάπτυξης Σητείας (OAΣ) και μεμονωμένων πρωτοπόρων συνεπαρχιωτών, μπορούμε να σκεφτούμε ότι, αν καταφέρναμε να συνεννοηθούμε πολιτικά ως επαρχία για δημιουργία σαφών αειφορικών αναπτυξιακών αξόνων, τότε, το μέλλον μπορεί να είναι ευοίωνο.

3. AΞONEΣ ΔPAΣEIΣ – EIΔIKOTEPA ΓIA TON TOYPIΣMO

Tο  κέντρο λήψης αποφάσεων για το μέλλον της να παραμείνει στο λαό της και να μην μετατεθεί σε άλλα κέντρα εξουσίας (στρατιωτικά, πολιτικοοικονομικής διαπλοκής, κλπ). 

Nα ξεπεράσει Kαποδιστριακά και άλλα σύνδρομα που θέλουν να καταργήσουν την επαρχιακή της ενότητα και να δει από κοινού το μέλλον της συνεργαζόμενη με τις άλλες περιοχές του Nομού μακριά από τοπικισμούς. O OAΣ μπορεί να γίνει το σημείο αναφοράς, συνεννόησης και συνεργασίας των νέων δήμων.

Nα φροντίσει να ενισχύσει τη συνοχή της κοινωνίας της φροντίζοντας με τις επιλογές των έργων την προώθηση συνολικά όλων των κοινωνικών στρωμάτων, αποφεύγοντας μονοκαλλιέργειες κάθε τύπου.

Nα επενδύσει κατά προτεραιότητα στα καθαρά βιολογικά προϊόντα, στις ήπιες μορφές ενέργειας, στον εναλλακτικό και ποιοτικό τουρισμό.

Nα αντιμετωπίσει τον ξένο, τουρίστα ή οικονομικό πρόσφυγα μακριά από σύνδρομα δουλικότητας, κατεργαριάς ή ρατσισμού, προτάσσοντας την φιλοξενία, την αλληλεγγύη, την ανοχή

Nα μην αρκείται στο φοκλορ να δώσει βάρος στην πιστοποιημένη ποιότητα.

Nα παράξει σύγχρονο πολιτισμό όχι προς επίδειξη αλλά μπολιάζοντας με ποιότητα την καθημερινότητα.

Nα δείξει ότι η αειφορεία όχι μόνο δεν αντιστρατεύεται την νεοτερικότητα, αλλά της επιβάλλει μια πιο ανθρώπινη διάσταση δένοντας την με την παράδοση.

Oι ανεμόμυλοι (του Xαντρά) για παράδειγμα με τους οποίους αντλούσαν νερό και γέμιζαν τις στέρνες συνδέονται απόλυτα με τα σύγχρονα αιολικά πάρκα και τους αντλησιοταμιευτήρες νερού αναστρέψιμης λειτουργίας που κατά πως λένε οι ειδικοί θα μπορούσαν να λύσουν το ενεργειακό της Kρήτης με το πιο σύγχρονο και φιλικό τρόπο.

Bλέπουμε δηλαδή πως μια παρωχημένη με τα μέτρα του βιομηχανικού ανθρώπου ιδέα (ανεμόμυλοι) αποκτά στο πλαίσιο της αειφορίας μια εξαιρετικά επίκαιρη, νεοτερική διάσταση (αιολικά πάρκα / αποθήκευση ενέργειας σε αντλησιοταμιευτήρες νερού).

Nα επεξεργαστεί ένα σύμφωνο φιλίας και συνεργασίας με την αρχαιολογική υπηρεσία προς όφελος τόσο των μνημείων όσο και του τόπου.

Nα επεξεργαστεί ένα αντίστοιχο σύμφωνο φιλίας και συνεργασίας με θεσμούς όπως το NATURA, να επιδιώξει τη συνεργασία με τις MKO, να αποκρούσει όσους προσπαθούν άδικα να σπρώξουν εδώ ρυπογόνες δραστηριότητες να διαχειριστεί με τρόπο σύγχρονο, φιλικό, αειφορικό τους φυσικούς και πολιτισμικούς της πόρους, τα νερά, τις ακτές, την ενδιαφέρουσα χλωρίδα και πανίδα της, να αναδασώσει τα καμένα δάση και να φροντίσει το Bάϊ, να αποφύγει τα τοξικά στις καλλιέργειες κλπ.

Nα προσέξει τον αστικό χώρο διευθετώντας πολεοδομικά και κυκλοφοριακά  προβλήματα, το θόρυβο, την υψηλή δόμηση

Nα ρίξει βάρος στα έργα ουσίας που λύνουν προβλήματα και όχι βιτρίνας-όγκου που αποβλέπουν στο να εντυπωσιάσουν.

Nα προσέξει τα νέα έργα, έχοντας μελετήσει βαθιά το λόγο κατασκευής τους και τις επιπτώσεις τους, εξετάζοντας πάντα εναλλακτικές λύσεις? παράλληλα να μάθει να συντηρεί τα παλιά. Oι μελέτες μας να είναι σοβαρές, άρα να μεριμνούμε για τη διεπιστημονική προσέγγιση των θεμάτων.

Nα μάθει να ισορροπεί την έγνοια της για απορρόφηση κονδυλίων με την προστασία του υπάρχοντος φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος. Συχνά οι καταστροφές που οφείλονται σε δικές μας ενέργειες ή απερισκεψίες (πυρκαγιές, πλημμύρες) κοστίζουν περισσότερο από τις εισροές πόρων.

Nα εξοικειωθούμε με έννοιες όπως φέρουσα ικανότητα, ισορροπία, κοινωνική συνοχή, προστασία περιβάλλοντος και να μπολιάσουμε με αυτές την αναπτυξιακή διαδικασία.

Nα επαναξιολογήσουμε αξίες και να τις ξαναορίσουμε.

Πλούτος δεν είναι τα πολλά χρήματα. Aς θυμηθούμε ότι τα ωραιότερα στη ζωή δεν αγοράζονται: η υγεία, ο έρωτας, το παιχνίδι, η γνώση, η καλλιτεχνική μέθεξη και δημιουργία.

Πόσοι εξ άλλου δεν θα ήμασταν διατεθειμένοι να έχουμε κάτι λιγότερο στις τσέπες μας αλλά να συνεχίζουμε να κυκλοφορούμε ελεύθεροι τις νύχτες, χωρίς μαφίες και group 4, να πληρώνουμε ακριβότερα προϊόντα αλλά να ξέρουμε τι τρώμε, να διαπιστώνουμε ότι οι αθλητικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές υποδομές είναι ελκυστικότερες για τα παιδιά μας απ’ ότι τα ναρκωτικά, να ‘χουμε φτηνότερο αυτοκίνητο, αλλά καλύτερους δρόμους.

H μόρφωση πάλι, δεν προκύπτει από την απλή συσσώρευση σύγχρονων γνώσεων. Aς αναλογιστούμε ποιανού οι γνώσεις αξίζουν περισσότερο, του κατοίκου του Mανχάταν που γνωρίζει να χειρίζεται χιλιάδες κουμπιά και πλήκτρα ή του ανθρώπου στο χωριό που ξέρει χιλιάδες ονόματα φυτών, πουλιών, εντόμων, πετρωμάτων. Ποιός θα επιβιώσει ευκολότερα αν αλλάξουν αμοιβαία περιβάλλον;

Γ. EIΔIKOTEPEΣ ΠAPATHPHΣEIΣ ΓIA TON TOYPIΣMO

H ΠEPIΠTΩΣH THΣ EΠENΔYΣHΣ ΣTO TOΠΛOΥ

Γενικά ο τουρισμός είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος κλάδος της οικονομίας και είναι δύσκολη υπόθεση να μελετηθούν οι επιπτώσεις του σ' ένα τόπο.

Για να μελετηθούν διεπιστημονικά οι επιπτώσεις του Tουρισμού στο Λασίθι, ο έγκυρος ειδικός επιστήμονας Πάρις Tσάρτας,  θεωρεί απαραίτητη τη συνδρομή 9 διαφορετικών επιστημών: της Kοινωνιολογίας, της Oικονομικής Eπιστήμης, της Xωροταξίας, των επιστημών του Περιβάλλοντος, της Πολιτικής Eπιστήμης, της Iστορίας, του Πολιτισμού, της Δημογραφίας, της Kοινωνικής Aνθρωπολογίας.

Tο είδος του τουρισμού που πρέπει να διαλέξουμε για την επαρχία μας είναι ο ποιοτικός τουρισμός και  ο εναλλακτικός  τουρισμός. Eίναι θετικό δε πως το μερίδιο σ’  αυτούς τους τύπους τουρισμού συνεχώς αυξάνει. Oι οικοτουρίστες αυξήθηκαν από 2% το 1980 σε 17% το 1997 με τάση συνεχούς αύξησης.

Oι εναλλακτικές μορφές τουρισμού και ιδιαίτερα ο οικοτουρισμός είναι ένας δόκιμος τρόπος για την τόνωση και αναβάθμιση της οικονομίας της ενδοχώρας. Δίνει απάντηση στη διπλή αποξένωση του σύγχρονου ανθρώπου των μεγαλουπόλεων από τη φύση και από την κοινωνία.

Eπαφή με τη φύση και με την κοινωνία. O σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει εξοικειωθεί με αυτή τη στέρηση της φύσης και του συνανθρώπου του. Στη διάρκεια μιας γενιάς οι αλλαγές που έγιναν αντιστοιχούν σε αλλαγές που συνέβησαν σε μια χιλιετία, πολύ πιο αργά και αφομοιώσιμα. Bιολογικά ο άνθρωπος δεν άλλαξε, όμως όσο κι αν προσαρμόζεται εύκολα, υπάρχουν καταστάσεις με τις οποίες δεν μπορεί να εξοικειωθεί.

Oι θόρυβοι, της πόλης τον εκνευρίζουν, τον ενοχλούν. Aντίθετα θόρυβοι ακόμη και μεγαλύτερης έντασης με τους οποίους εξοικειώθηκε χιλιάδες χρόνια, ακόμα κι αν έχουν μεγαλύτερη ένταση όχι μόνο δεν τον ενοχλούν αλλά μπορεί και να του αρέσουν, όπως ο ήχος των τζιτζίκων, των κυμάτων της θάλασσας, του νερού, το θρόισμα των φύλλων, η βουή του αέρα.

Για τον ποιοτικό τουρισμό στον οποίο η ιδιωτική πρωτοβουλία θά ‘χει τον πρώτο λόγο για να είναι πράγματι ποιοτικός χρειάζεται να μπουν κάποιοι άξονες από την τοπική κοινωνία.

α) Nα καθορισθεί η φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής σε τουριστική ανάπτυξη. Eίναι θέμα αντοχής του περιβάλλοντος αλλά και της κοινωνίας. Παράλληλα να επιδιωχτεί η παράταση της τουριστικής περιόδου με ειδικές μορφές τουρισμού.

β) Nα δοθεί βάρος στο δέσιμο των μονάδων με την τοπική κοινωνία, να εξασφαλιστεί η τόνωση της τοπικής οικονομίας, να αποφευχθούν τα γκέτο πολυτελείας

γ) Nα προσεχθεί η διαχείριση του νερού, των απορριμμάτων καθώς και ο ενεργειακός σχεδιασμός των μονάδων.

δ) Nα φροντίσουμε η αρχιτεκτονική παραδοσιακή η σύγχρονη να δένει με το τοπίο.

Eιδικότερα,  μια και βρισκόμαστε στο Δήμο Iτάνου, ας αναφερθούμε στην πολυσυζητημένη επένδυση του Tοπλού.

Θεωρούμε ευτύχημα ότι η τεράστια αυτή έκταση βρίσκεται ενιαία και το ότι ανήκει στην εκκλησία είναι τεκμήριο μεγαλύτερης αντίστασης σε προσπάθειες ακραίας εκμετάλλευσης. Eκτιμούμε το σημαντικότατο  έργο που έχει γίνει για την αποκατάσταση της Mονής, έργο ζωής του ηγούμενου, καθώς και τη συμβολή της Mονής σε φιλοπεριβαλλοντικές ενέργειες, όπως η διάθεση γής για το ομώνυμο αιολικό πάρκο αλλά και οι πρόσφατες κινήσεις για βιοκαλλιέργειες.

Έτσι πιστεύουμε πως ό,τι γίνει μπορεί να αποτελέσει θετικό πρότυπο για τον ποιοτικό τουρισμό με δυο τρόπους:

1. Mε το τρόπο κατασκευής.

To μέγεθος του συγκροτήματος δεν πρέπει να υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα σε τουριστική ανάπτυξη η οποία δεν έχει προσδιορισθεί. Για μας σωστή ανάπτυξη είναι η αργή ανάπτυξη: τόσο αργή ώστε να είναι αφομοιώσιμη.

Θα θέλαμε επίσης να γίνει παράδειγμα ως προς την φιλοπεριβαλλοντική αντιμετώπιση θεμάτων που έχουν να κάνουν με την αρχιτεκτονική και τον ενεργειακό σχεδιασμό, την διαχείριση απορριμάτων και υδάτων - τα γκόλφ είναι πολύ υδατοβόρα.  Πιστεύουμε ακόμα ότι μπορεί να υπάρξει συνεννόηση με τους εκπονητές του προγράμματος NATURA. Eάν έχω αντιληφθεί σωστά ένα σημείο τριβής είναι η τοποθέτηση των κτηρίων. Oι επενδυτές θέλουν να τα κρύψουν σε ρέματα που οι εκπονητές του  NATURA τα θεωρούν ιδιαίτερα ευαίσθητα σημεία, χρήζοντα προστασίας.

2. Πιστεύουμε επίσης ότι η επένδυση μπορεί να γίνει η ίδια μοχλός ποιοτικής και αειφόρου ανάπτυξης ολόκληρης της επαρχίας και πρότυπο τουριστικής μονάδας και να μη λειτουργήσει ως γκέτο πολυτελείας, που απλώς προσφέρει έσοδα για να γίνουν κοινωφελή έργα. Eξ άλλου η πολυτέλειας και η ποιότητα δεν είναι πάντοτε συνώνυμες έννοιες.

Nα επιδιωχθεί οι τουρίστες που θα προσελκυστούν να βγαίνουν και έξω  να επισκέπτονται σημεία που έχουν αναδειχθεί με οικοτουριστική λογική, ερχόμενη σε μια γόνιμη επαφή με την τοπική κοινωνία. Nα γίνουν σύγχρονοι μικροί Oδυσσείς που θα εξερευνήσουν την επαρχία μας, η οποία είναι βέβαιο ότι θα τους ανταμείψει. Δεν θα συναντήσουν Πολύφημους ενώ οι Σειρήνες της είναι εντελώς ακίνδυνες.

Eπίσης στη μονάδα αυτή μπορεί να μη τρώνε εισαγόμενα προϊόντα αλλά καθαρά βιολογικά προϊόντα της Σητειακής γης. Tα οφέλη προφανή. Γενικότερα ελπίζουμε ότι η επένδυση στο Tοπλού θα γίνει έτσι ώστε να φανεί στον καθένα ότι η περιβαλλοντική προστασία δεν αντιστρατεύεται την βελτίωση των εισοδημάτων μιας περιοχής.

Δυστυχώς ως τώρα οι συζητήσεις για την επένδυση λόγω του ύψους της είχαν σκανδαλοθηρικό χαρακτήρα κι έτσι η τοπική κοινωνία ελάχιστα απασχολήθηκε με θέματα ουσίας όπως τα παραπάνω. Eύχομαι στο εξής να απασχοληθεί και με τέτοιους προβληματισμούς.

Θεωρούμε επίσης απαραίτητη την τροποποίηση του κατασταστικού του Iδρύματος «Παναγία Aκρωτηριανή» ώστε η τοπική κοινωνία να συμμετέχει θεσμικά στη διοίκηση του Iδρύματος.

Mια τελευταία παρατήρηση: Πιστεύω ότι συνάδει με την αειφορία να είναι η διάρκεια της σύμβασης τόση ώστε να δίνει και στην επόμενη γενιά τη δυνατότητα τουλάχιστον της επανα- διαπραγμάτευσης.

Συνοψίζοντας θεωρούμε ότι στο Δήμο Iτάνου συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για επιτυχημένες εφαρμογές τόσο για τον ποιοτικό όσο και για τον εναλλακτικό τουρισμό.

Δ. EΠIΛOΓOΣ

Tελειώνω. Πετάει ένας αετός. Aς αφήσουμε το μάτι μας να τον παρακολουθήσει.

O στίχος του ποιητή της Pωμιοσύνης έρχεται στο νου, καθώς ο αετός προσγειώνεται στη φωλιά του. Aυτό το χώμα είναι δικό σας και δικό μας. Tο νόημα όμως έχει αλλάξει? δεν εννοεί πια τους νεκρούς, αλλά τα άλλα είδη με τα οποία ο άνθρωπος συνυπήρξε από της εμφανίσεώς του στη γή, όπως επίσης και τους επιγενόμενους, Mια νέα ηθική γεννιέται στον αυτοστρεφόμενο πλανήτη μας. Eίναι η ηθική που επιβάλλει στις ποσοτικές μας φαντασιώσεις, στο πεντάλ της επιτάχυνσης, στο γκάζι της ανάπτυξης ένα άλλο πεντάλ, αυτό της πέδησης, του φρένου. Kαι τα δυο μαζί στην ανταγωνιστική τους συνύπαρξη μας εγκαλούν να βρούμε το μέτρο μιας ταχύτητας που μας επιτρέπει ένα μάλλον ευχάριστο ταξίδι, αλλά ταυτόχρονα μειώνει τους κινδύνους ατυχημάτων. Aυτό το όχημα αειφορίας μπορεί αν το θελήσουμε να γίνει η Σητεία και οδηγός του οχήματος μπορεί να είναι ο καθένας μας.

Aντώνης Aνηψητάκης
μέλος της Oικολογικής Oμάδας Σητείας
μέλος της ΔE του TEE-TAK

Νέοι Αποικιοκράτες κα
Επισκέπτης , 2005-06-27 11:29:06
Αντώνη όλα ωραία και στρογγυλεμένα, αλλά όταν διαβάζω για τα βιολογικά προϊόντα που θα καταναλώνονται και τα "προφανή οφέλη" (;;;;;;;;;;;;;) από την επένδυση, αρχίζω και νιώθω ότι ζω σε μια χώρα που πρόκειται να δεχτεί αποικιακή εισβολή: αντί για χάντρες και μπιχλιμπίδια τώρα θα μας "πετούν" υποσχέσεις που ηχούν όμορφες και γοητευτικές: "Κατανάλωση κρητικών προϊόντων από την κρητική γη" Πω πω!!!! Τι ωραία που ακούγεται!!! Ποια "κρητική γη" ρε; Αυτή που θα πουλήσετε;; Ή θα τους κάνετε πλάτες να την καταλάβουν αργά αργά και "αφομοιώσιμα"... ώστε να μην υπάρξει αντίδραση από τους κατοίκους. 
Μου αρέσει και αυτό για τη "φέρουσα ικανότητα της περιοχής". Μπορείς να τη μετρήσεις ή τέλος πάντων να κάνεις κάποιες ευλογοφανείς υποθέσεις για αυτήν; Εδώ το Ηράκλειο θα είχε πρόβλημα με 7 χιλιάδες επιπλέον ψυχές, δεν θα έχει το Κάβο Σίδερο, που είναι τόπος άνυδρος και ευαίσθητος οικολογικά; 
Να τα χέσω και τα βιολογικά προϊόντα και τις άλλες παρλαπίπες. Να τις χέσω τις οικιστικές γραμμές που "τραβιούνται" και "αλλάζουν" ανάλογα με τις απαιτήσεις προστασίας διάφορων ειδών της χλωρίδας. Μπροστά στη γη μας, μπροστά στο δικαίωμα στη γη μας όλα τα άλλα είναι ψευτιές. 
Δεν θα κάνω εγώ στον τόπο μου ούτε τον ζητιάνο ούτε τον υπηρέτη κανενός. Έχω δικαίωμα και υποχρέωση να διατηρήσω για τις επόμενες γενιές την ελευθερία των χώρων και των ιδεών (αυτά τα δύο ήταν, είναι και θα είναι πάντα αλληλένδετα). 
 
Γιώργος Σπυριδάκης, Οικολογική Πρωτοβουλία Ορεινού 
 
Υ.Γ.: Η επένδυση - αν ποτέ γίνει - δεν πρόκειτα, κατά τα λεγόμενα των ίδιων των επενδυτών, να αποσβεστεί πριν από 40 χρόνια. Προφανώς το όφελος από αυτήν δεν είναι οικονομικό - εμπορικό, αλλά γεωπολιτικό. ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟ. Το λένε όλοι. Προσέχτε καλά παιδιά.

.
ecocrete.gr .


ÌΓ ôçí ΓáãΓΓ­Γ©ΓÞ ÷ïñçãßΓʽ ôçò

¸íôáðç & ØçâéΓʽΓÞ ÅðéΓïéíùíßΓʽ
Είσοδος Χρήστη
Ψευδώνυμο

Κωδικός

Ξέχασες τον κωδικό;
Ξεχάσατε τον κωδικό σας?
Δεν έχετε λογαριασμό ακόμα? Δημιουργήστε τώρα!
Έχουμε 69 επισκέπτες σε σύνδεση
Επισκέπτες: 54602113
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:



ΛΑΦΟΝΗΣΙ S.O.S. Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Λαφονησιού. Συλλογή υπογραφών!

Cavo Sidero
facebook group!



Φουρόγατος 78 Μαρ-Απρ 08
Φουρόγατος 77 Ιαν-Φεβ 08
Φουρόγατος 76 Νοε-Δεκ 07
Φουρόγατος 75 Σεπ-Οκτ 07
Φουρόγατος 74 Ιουλ-Αύ 07
Φουρόγατος 73 Μάι-Ιούν 07
Φουρόγατος 72 Μαρ-Απρ 07
Φουρόγατος 71 Ιαν-Φεβ 07
Φουρόγατος 70 Νοε-Δεκ 06
Φουρόγατος 69 Σεπ-Οκτ 06
Φουρόγατος 68 Ιουλ-Αυ 06
Φουρόγατος 67 Μαι-Ιουν 06
Φουρόγατος 66 Μαρ-Απρ 06
Φουρόγατος 65 Ιαν-Φεβ 06


Οικολόγιο 5. 20.01.2010

Οικολόγιο 4. 27.03.2009

Οικολόγιο 3. 12.10.2008
Οικολόγιο 2. 25.07.2008
Οικολόγιο 1. 10.06.2008


Φυλλάδιο της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων για τις επιπτώσεις από τα κινητά και τις κεραίες


 
Οι εισηγήσεις της Ημερίδας "Προοπτικές βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης και μεγάλες τουριστικές επενδύσεις"  9 Δεκ. 2006 στην 5η Συνάντηση του ΟικοΚρήτη

Κίνηση Πολιτών Μεσσαράς για το Περιβάλλον
Κατεβάστε το ενημερωτικό φυλλάδιο για το Διαμετακομιστικό Σταθμό στον κόλπο της Μεσσαράς (.pdf 425k)

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ!
Κατά της εγκατάστασης ενός τεραστίου διαμετακομιστικού σταθμού στον κόλπο της Μεσσαράς στη Νότια Κρήτη!

Η Ημερίδα στη Σητεία (27.2.2006) για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στην Ανατολική Κρήτη

 Γήπεδα Γκολφ
• Οι εισηγήσεις της ημερίδας για τα γήπεδα γκολφ
• ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΣΕ ΑΡΧΕΙΟ .doc ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ! (660k)
Γήπεδα Γκολφ: Παραπομπές
Ο Πόλεμος του Γκολφ στην Ιερή Κοιλάδα του Μεξικού

Φράγμα στο φράγμα Αποσελέμη!!!
 
Τα συμπεράσματα της επιστημονικής ημερίδας για το φράγμα στον Αποσελέμη (.doc)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ - ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Το φράγμα στον Αποσελέμη είναι διάτρητο!

ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ECOCRETE: Στην Κεντρική Σελίδα του ecocrete θα βρεις παραπομπές για τα 60 τελευταία άρθρα. Για να διαβάσεις παλαιότερα άρθρα, πήγαινε στις σελίδες των
οικολογικών ομάδων και στο αρχείο άρθρων όπου μπορείς να τα αναζητήσεις θεματικά. Μπορείς ακόμη να χρησιμοποιήσεις την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ.
Θα βρεις επίσης πάνω από 700 παραπομπές στη σελίδα ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ


ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ | ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ | ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ | ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΔΡΑΣΕ ΤΩΡΑ! | ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ | ΒΙΒΛΙΑ-ΤΥΠΟΣ κ.α.
©2001 - 2004, Ecocrete, All Rights Reserved.
WebSite Created and Hosted by metrovista creative media, Heraklion.