ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ arrow ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ Πέμπτη 04 Μάρ 2021
Μενού - Επιλογές
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
ΑΠΟ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ Εκτύπωση Αποστολή με e-mail
ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ - Ανάπτυξη - Βιώσιμη ανάπτυξη - Αποανάπτυξη
Γιώργος Καλλής - Joan Martinez-Alier , Τετάρτη, 16 Δεκέμβριος 2009

ΑΠΟ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Γιώργος Καλλής
Ερευνητής ICREA,
Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελόνης

Joan Martinez-Alier
Καθηγητής Οικονομίας και Οικονομικής Ιστορίας.
Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελόνης

Η οικονομική κρίση έκανε τον Κέυνς της μόδας. Μπροστά στην πτώση της παραγωγής και το φάσμα της ανεργίας, οι Δυτικές κυβερνήσεις θυμήθηκαν την αύξηση των δημόσιων δαπανών. Δημόσιο χρήμα ρέει στην αγορά ώστε να μπορούν τα νοικοκυρία να αλλάξουν το παλιό τους αυτοκίνητο ή να αγοράσουν ένα από τα εκατομμύρια σπίτια που μένουν απούλητα. Με ένα σμπάρο, οι πολιτικές του Κέυνς υπόσχονται δυο τριγώνια. Και οι εργάτες, στις αυτοκινοτοβιομηχανίες και τις οικοδομές δεν θα χάσουν την δουλειά τους, και θα έχουν χρήματα για να καταναλώσουν, τονώνοντας την αγορά. Ο Κέυνς, όμως, όπως ο ίδιος έλεγε, ενδιαφερόταν μόνο για το αύριο. Μία από τις γνωστές του ρήσεις ήταν ότι «μακρο-πρόθεσμα, όλοι θα έχουμε πεθάνει». Αρκεί όμως ένας βραχυπρόθεσμος Κέυνς, για να μας βγάλει από την κρίση?

Τα Οικολογικά Οικονομικά έχουν αναδείξει ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της Δύσης τον 20ου αιώνα, οι οποίοι δεν έχουν όμοιο τους στην ανθρώπινη ιστορία, βασίστηκαν στην εκμετάλλευση των τεράστιων αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων. Η υλική βάση της κοινωνίας μας είναι το πετρέλαιο. Ο ρυθμός άντλησής του όμως έχει φτάσει, ή σύντομα θα φτάσει, το μέγιστο όριο του. Η οικονομική κρίση έχει εν μέρει να κάνει με την πρωτοφανή άνοδο της τιμής του πετρελαίου σε πρωτοφανή επίπεδα (η ακόλουθη πτώση μετά την κρίση έχει να κάνει με την μείωση της ζήτησης και όχι με την παραγωγή). Οι επιστήμονες επίσης προειδοποιούν ότι αν δεν μειωθούν δραματικά οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, μας περιμένει μια χαοτική και καταστροφική κλιματική αλλαγή. Το κόστος από ακραία κλιματικά φαινόμενα έχει ήδη να γίνεται αισθητό στις οικονομίες.   

Τουλάχιστον ως απάντηση στην κρίση, έχει νόημα ένας μακροπρόθεσμος, «πράσινος Κευνσιανισμός», ο οποίος θα διοχετεύσει τις δημόσιες δαπάνες στην εξοικονόμηση ενέργειας, σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, σε δημόσιες μεταφορές και την υποδομή ποδηλατόδρομων, στην βιολογική γεωργία, στην ενεργειακή επιδιόρθωση των κτηρίων ή την βελτίωση των υποδομών και των κατοικιών στις υποβαθμισμένες αστικές περιοχές. Αντί οι κυβερνήσεις να δίνουν επιδοτήσεις δώρα σε παρωχημένες αυτοκινητοβιομηχανίες, θα μπορούσαν να επενδύουν στην εκπαίδευση του άριστου εργατικού δυναμικού τους σε νέες τεχνολογίες ενεργείας, π.χ. φωτοβολταϊκά, και στην επιχορήγηση συνεταιριστικών, ελεγχόμενων από τους εργαζόμενους εργοστασίων ενεργειακών τεχνολογιών.   

Αυτό που σίγουρα πρέπει να λάβει τέλος είναι η πίστη και η προσήλωση στην ιδέα της οικονομικής ανάπτυξης. Στις πλούσιες χώρες της Δύσης οφείλουμε να κινηθούμε προς την μετάβαση σε μία διαδικασία κοινωνικά βιώσιμης, οικονομικής από-ανάπτυξης. Η κατανάλωση φυσικών πόρων και η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου οφείλουν να μειωθούν δραματικά αν θέλουμε να αποφύγουμε το κλιματικό χάος. Ο περιβαλλοντικός εκσυγχρονισμός από μόνος του δεν φτάνει αν δεν βάλουμε επιτέλους ένα τέλος στην ακόρεστη κατανάλωση.    

Οι λόγοι για την από-ανάπτυξη δεν είναι μόνοι οικολογικοί. Επανειλημμένες μελέτες ψυχολόγων δείχνουν ότι η προσωπική αίσθηση ευτυχίας αυξάνεται με το κατά κεφαλή ΑΕΠ μόνο για τα πολύ χαμηλά εισοδήματα, όπου το παραπάνω εισόδημα επιτρέπει την ικανοποίηση βασικών αναγκών. Απο κει και πάνω τα πλούτη δεν κάνουν διαφορά. Στις περισσότερες δυτικές χώρες, η ευημερία έφτασε το απώγειο της τη δεκαετία του 60 (στην Ελλάδα ίσως λίγο αργότερα). Ο διπλασιασμός της οικονομικής ανάπτυξης και η συνακόλουθη περιβαλλοντική επιβάρυνση στις δεκαετίες του 80 και του 90 δεν έχει κάνει κανέναν πιο ευχυχισμένο.

Η αίσθηση επίσης ότι η οικονομική ανάπτυξη είναι αναγκαία για την καταπολέμηση της φτώχειας είναι εσφαλμένη. Στις Δύση, και παρά την συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη, οι κοινωνικές ανισότητες διαρκώς οξύνονται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, υπολογίζεται ότι χρειάζονται 166 Ευρώ αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ, για να καταλήξει μόνο 1 ευρώ παραπάνω σε αυτούς που ζουν κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας στον Τρίτο Κόσμο. Αντιθέτως, η απελευθέρωση της κοινωνικής πολιτικής από φανταστικούς περιορισμούς στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να ανοίξει νέες δυνατοτήτες αναδιανομής του πλούτου. Η απο-ανάπτυξη στην πλούσια Δύση, θα αφήσει χώρο και πόρους στις αναπτυσσόμενες χώρες για να αναπτυχθουν και να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες τους ενώ θα μειώσει και την πίεση στις περιοχές και τους πληθυσμούς αυτούς από τους οποίους η Δύση αντλεί, με καταστροφικές συνέπειες, τους πόρους της.

Η πρόταση της από-ανάπτυξης είναι μια πρόταση βόμβα. Δίνει το τελειωτικό χτύπημα στο οξύμορο της βιώσιμης ανάπτυξης, μιας ιδέας η οποία το μόνο που κατάφερε ήταν να αφοπλίσει τα ριζοσπαστικά αιτήματα του οικολογικού κινήματος. Το μήνυμα της απο-ανάπτυξης δεν είναι απλά ότι πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο. Ανατρέπωντας το τοτέμ του καπιταλιστικού συστήματος, την οικονομική ανάπτυξη, η από-ανάπτυξη μας καλεί να επανακτήσουμε την οικονομία από τα χέρια των ειδικών. Να επανα-πολιτικοποιήσουμε δηλαδή την δημόσια συζήτηση για το τι οικονομία θέλουμε και για ποιο σκοπό. Μας καλεί να σκεφτούμε έξω από τους περιορισμούς του καπιταλιστμού και επαναφέρει τα καίρια ζητήματα της εργασίας, της οργάνωσης της παραγωγής και της ιδιοκτησίας. Παράλληλα όμως η προσοχή στο ζήτημα της ανάπτυξης, υπενθυμίζει ότι η όποια εναλλακτική κοινωνία και οικονομία, δεν αρκεί να μην είναι καπιταλιστική. Οφείλει να είναι και οικολογική .

Η οικονομική απο-ανάπτυξη δημιουργεί φυσικά σημαντικές κοινωνικές δυσκολίες τις οποίες οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε αν θέλουμε η πρόταση να γίνει κοινωνικά αποδεκτή. Το κλασσικο επιχείρημα υπέρ της ανάπτυξης είναι ότι αν η παραγωγικότητα της οικονομίας (π.χ. το νούμερο των αυτοκινήτων το οποίο μπορεί να παράγει ένας εργάτης), αυξάναται διαρκώς χωρίς ανάλογη αύξηση της ανάπτυξης, τότε θα αυξηθεί και η ανεργία. Η απάντηση είναι διπλή. Πρώτον, η παραγωγικότητα δεν μετριέται σωστά αφού δεν λαμβάνει υπόψην το πραγματικό κόστος της ενέργειας και των φυσικών πόρων που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή και του κόστους που εξωτερικεύεται σε άλλους (π.χ. στις κοινωνίες απΆόπου αντλείται το πετρέλαιο). Δεύτερον, οφείλουμε να διαχωρίσουμε το δικαίωμα σε μισθό από την καθημερινή μισθωτή εργασία, πέντε (ή περισσότερες) μέρες την εβδομάδα, οκτώ ώρες την μέρα. Ο διαχωρισμός αυτός ήδη υφίσταται σε πολλές περιπτώσεις, όπως για τα παιδιά και τους νέους, τους συνταξιούχους και τους άνεργους που λαμβάνουν επίδομα. Οφείλει να επεκταθεί πολύ περισσότερο και να καλύψει τις οικιακές υπηρεσίες, τους εργαζομενους σε εθελοντική και κοινωνική εργασίας, κλπ. Ακολούθως η έννοια της «απασχόλησης» πρέπει να επαναπροσιορισθεί. Μια κοινωνία από-ανάπτυξης όπου η αυτοεκτίμηση δεν θα βασίζεται στο συγκριτικό εισόδημα και επίπεδο κατανάλωσης, ανοίγει ευκαιρίες για λιγότερες ώρες εργασίας και περισσότερο προσωπικό, οικογενειακό και κοινωνικό χρόνο.  Η εισαγωγή και η επέκταση της κάλυψης ενός βασικού μισθού ή ενός ελάχιστου «επιδόματος πολίτη», το οποίο θα καλύπτει όσες βασικές ανάγκες δεν προσφέρονται δωρεάν από το κράτος, είναι απαραίτητη και συνθήκη κοινωνικής ασφάλειας στην διαδικασία από-ανάπτυξης.

Μια άλλη αντίρρηση αφορά το ποιος θα πληρώσει τα δάνεια, τις υποθήκες, και τα δημόσια χρέη αν η οικονομία σταματήσει να αναπτύσσεται. Η απάντηση είναι κανένας. Δεν μπορούμε να αναγκάσουμε την οικονομία να μεγαλώνει στους φανταστικούς ρυθμούς των τόκων βάση των οποίων συσσωρεύονται χρέη. Το χρηματο-πιστωτικό σύστημα οφείλει να αλλάξει και να προσαρμοστεί από την φανταστική οικονομία των προσδοκιών στην πραγματική οικονομία των περιορισμένων φυσικών και ανθρώπινων πόρων.

Η αριστερά οφείλει να κοιτάξει μακρύτερα από τον Κευνς, μακρύτερα και από τον πράσινο Κευνς. Το κοινωνικό κίνημα για την από-ανάπτυξη, το οποίο μεγαλώνει στην Γαλλία, όπου και ξεκίνησε, αλλά και σε άλλες χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία, προσφέρει μια ιδανική πλατφόρμα για την ανανέωση της οικολογικής αριστεράς και το σμίξιμο πράσινων και κόκκινων ιδεών. Η κρίση ανοίγει ευκαιρίες για νέους θεσμούς και νέες κοινωνικές συμπεριφορές. Η επιλογή δεν είναι μεταξύ ανάπτυξης και από-ανάπτυξης. Η ανάπτυξη μακροπρόθεσμα δεν είναι πλέον βιώσιμη. Η επιλογή είναι μεταξύ της επερχόμενης βαρβαρότητας και μιας το δυνατόν ομαλής και κοινωνικά βιώσιμης, οικονομικής από-ανάπτυξης.  

Σημείωση:
Το άρθρο αυτό αντλεί από την παρουσίασή του Γιώργου Καλλή στην ημερίδα των Οικολόγων Πράσινων «Πράσινη Λύση στην Κρίση» (Αθήνα, 20/2/2009 και Θεσσαλονίκη, 22/2/09) και από άρθρο του Joan Martinez-Alier στην εφημερίδα Las Provincias.
Δημοσιεύτηκε σε ειδικό αφιέρωμα στην εφημερίδα Εποχή, 01.03.2009.


.
ecocrete.gr .

Τελευταίες δημοσιεύσεις:
Δημοφιλέστερα άρθρα:

ÌΓ ôçí ΓáãΓΓ­Γ©ΓÞ ÷ïñçãßΓʽ ôçò

¸íôáðç & ØçâéΓʽΓÞ ÅðéΓïéíùíßΓʽ
Είσοδος Χρήστη
Ψευδώνυμο

Κωδικός

Ξέχασες τον κωδικό;
Ξεχάσατε τον κωδικό σας?
Δεν έχετε λογαριασμό ακόμα? Δημιουργήστε τώρα!
Έχουμε 55 επισκέπτες σε σύνδεση
Επισκέπτες: 48021080
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:



ΛΑΦΟΝΗΣΙ S.O.S. Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Λαφονησιού. Συλλογή υπογραφών!

Cavo Sidero
facebook group!



Φουρόγατος 78 Μαρ-Απρ 08
Φουρόγατος 77 Ιαν-Φεβ 08
Φουρόγατος 76 Νοε-Δεκ 07
Φουρόγατος 75 Σεπ-Οκτ 07
Φουρόγατος 74 Ιουλ-Αύ 07
Φουρόγατος 73 Μάι-Ιούν 07
Φουρόγατος 72 Μαρ-Απρ 07
Φουρόγατος 71 Ιαν-Φεβ 07
Φουρόγατος 70 Νοε-Δεκ 06
Φουρόγατος 69 Σεπ-Οκτ 06
Φουρόγατος 68 Ιουλ-Αυ 06
Φουρόγατος 67 Μαι-Ιουν 06
Φουρόγατος 66 Μαρ-Απρ 06
Φουρόγατος 65 Ιαν-Φεβ 06


Οικολόγιο 5. 20.01.2010

Οικολόγιο 4. 27.03.2009

Οικολόγιο 3. 12.10.2008
Οικολόγιο 2. 25.07.2008
Οικολόγιο 1. 10.06.2008


Φυλλάδιο της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων για τις επιπτώσεις από τα κινητά και τις κεραίες


 
Οι εισηγήσεις της Ημερίδας "Προοπτικές βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης και μεγάλες τουριστικές επενδύσεις"  9 Δεκ. 2006 στην 5η Συνάντηση του ΟικοΚρήτη

Κίνηση Πολιτών Μεσσαράς για το Περιβάλλον
Κατεβάστε το ενημερωτικό φυλλάδιο για το Διαμετακομιστικό Σταθμό στον κόλπο της Μεσσαράς (.pdf 425k)

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ!
Κατά της εγκατάστασης ενός τεραστίου διαμετακομιστικού σταθμού στον κόλπο της Μεσσαράς στη Νότια Κρήτη!

Η Ημερίδα στη Σητεία (27.2.2006) για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στην Ανατολική Κρήτη

 Γήπεδα Γκολφ
• Οι εισηγήσεις της ημερίδας για τα γήπεδα γκολφ
• ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΣΕ ΑΡΧΕΙΟ .doc ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ! (660k)
Γήπεδα Γκολφ: Παραπομπές
Ο Πόλεμος του Γκολφ στην Ιερή Κοιλάδα του Μεξικού

Φράγμα στο φράγμα Αποσελέμη!!!
 
Τα συμπεράσματα της επιστημονικής ημερίδας για το φράγμα στον Αποσελέμη (.doc)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ - ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Το φράγμα στον Αποσελέμη είναι διάτρητο!

ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ECOCRETE: Στην Κεντρική Σελίδα του ecocrete θα βρεις παραπομπές για τα 60 τελευταία άρθρα. Για να διαβάσεις παλαιότερα άρθρα, πήγαινε στις σελίδες των
οικολογικών ομάδων και στο αρχείο άρθρων όπου μπορείς να τα αναζητήσεις θεματικά. Μπορείς ακόμη να χρησιμοποιήσεις την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ.
Θα βρεις επίσης πάνω από 700 παραπομπές στη σελίδα ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ


ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ | ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ | ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ | ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΔΡΑΣΕ ΤΩΡΑ! | ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ | ΒΙΒΛΙΑ-ΤΥΠΟΣ κ.α.
©2001 - 2004, Ecocrete, All Rights Reserved.
WebSite Created and Hosted by metrovista creative media, Heraklion.