ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ arrow ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ Κυριακή 19 Αύγ 2018
Μενού - Επιλογές
ΕΠΙΛΟΓΕΣ
«Ζωή και όνειρα της κοιλάδας Πέρλα»: Η περιπέτεια μίας τοιχογραφίας Εκτύπωση Αποστολή με e-mail
Μ.Π. & Κ.Π. , Παρασκευή, 04 Μάρτιος 2005
Ανάμεσα σε αυτούς που είδαν ξαφνιασμένοι την τοιχογραφία της Τανιπέρλα να εμφανίζεται για άλλη μία φορά μακριά από την Τανιπέρλα ήταν ο ίδιος ο εμπνευστής της, Σέρχιο «Τσέκο» Βαλντές, καθηγητής Γραφικής Επικοινωνίας στο Αυτόνομο Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Μεξικού. Με αφορμή την έκπληξη αυτή, αλλά και πολλά άλλα, παραχώρησε στους Μ.Π. και Κ.Π. τη συνέντευξη που ακολουθεί...

«Ζωή και όνειρα της κοιλάδας Πέρλα»: Η περιπέτεια μίας τοιχογραφίας



Τα ξημερώματα της 11ης Απριλίου του 1998, στρατός και αστυνομία εισβάλλουν στην κοινότητα Τανιπερλα, όπου γιορτάζεται η ίδρυση του Αυτόνομου Εξεγερμένου Δήμου Ρικάρδο Φλόρες Μαγκόν, και καταστρέφουν το ζαπατιστικό δημαρχείο και την τοιχογραφία που κοσμεί την πρόσοψή του και έχει ολοκληρωθεί μόλις λίγες ώρες πριν. Έξι χρόνια αργότερα, στις 5 Αυγούστου του 2004, λίγα λεπτά πριν αρχίσει η τελετή των εγκαινίων του σχολείου στην Κουλέμπρα, ένα πολύχρωμο πανό κρεμιέται μπροστά από τη σκηνή. Είναι η αναπαραγωγή της τοιχογραφίας «Ζωή και όνειρα της κοιλάδας Πέρλα» και κοιτάζει περήφανα τους κοιτώνες, τη βιβλιοθήκη, τις αίθουσες διδασκαλίας που στολισμένες με βάγια και κορδέλες περιμένουν να εγκαινιαστούν. Μοιάζει να βγάζει τη γλώσσα σε όσους είχαν πιστέψει ότι μετά την κρατική καταστολή ο Αυτόνομος Δήμος θα σταματούσε να οικοδομεί τον δρόμο της αυτονομίας.

Ανάμεσα σε αυτούς που είδαν ξαφνιασμένοι την τοιχογραφία της Τανιπέρλα να εμφανίζεται για άλλη μία φορά μακριά από την Τανιπέρλα ήταν ο ίδιος ο εμπνευστής της, Σέρχιο «Τσέκο» Βαλντές, καθηγητής Γραφικής Επικοινωνίας στο Αυτόνομο Μητροπολιτικό Πανεπιστήμιο του Μεξικού. Με αφορμή την έκπληξη αυτή, αλλά και πολλά άλλα, παραχώρησε στους Μ.Π. και Κ.Π. τη συνέντευξη που ακολουθεί.

Στο Μεξικό υπάρχει μεγάλη παράδοση στην παραγωγή τοιχογραφιών, ως μία έκφραση πολιτικής και λαϊκής τέχνης. Ποια είναι η λειτουργία των τοιχογραφιών στα κτίρια των Ζαπατίστας και πώς συνδέονται με αυτή τη παράδοση;

Είναι μία σύνθετη ερώτηση. Όντως το κίνημα των τοιχογραφιών έχει μεγάλη παράδοση στο Μεξικό και έχει συνεισφέρει σημαντικά στον χώρο της τέχνης. Αναφέρομαι βέβαια στο κίνημα μετά την μεξικανική επανάσταση, όταν αναδύονται ζωγράφοι με ελευθεριακές, σοσιαλιστικές, κομμουνιστικές, λαϊκές και άλλες ιδέες. Οι πιο γνωστοί είναι ο Ριβέρα, ο Σικέιρος, ο Ορόσκο, ο Καμαρένα, ο Φελγκέρες και άλλοι πολλοί, οι οποίοι καταλαμβάνουν τον χώρο που τους παραχωρεί η νικηφόρα πια «Επανάσταση», και οι οποίοι, αν και απηχούν λαϊκές ιδέες και αισθήματα, είναι συγχρόνως κάτω από την προστασία του Κράτους. Και αυτό γιατί οι ιδέες της ισότητας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της δικαιοσύνης που προβάλλουν στις τοιχογραφίες τους, εξυπηρετούν μία κυβέρνηση που έχει αναδυθεί μέσα από μία λαϊκή επανάσταση. Παρόλο δηλαδή που οι καλλιτέχνες αυτοί πετυχαίνουν ένα μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας, παίζουν κατά κάποιο τρόπο, και χωρίς να το θέλουν ίσως, το παιχνίδι της κυβέρνησης.

Έχουμε υπέροχα, συγκλονιστικά έργα σε πάμπολλα δημόσια κτίρια. Πιστεύω, μέσα στη μεγάλη μου άγνοια, ότι αυτός που προβληματίζεται περισσότερο σχετικά με την αισθητική παρέμβαση στους δημόσιους χώρους είναι ο Σικέιρος: λαμβάνει υπόψη του την αρχιτεκτονική, το περιβάλλον, το πώς θα κυκλοφορεί ο κόσμος μπροστά από την τοιχογραφία, και αναπτύσσει ταυτόχρονα διάφορες πολιτικές και αισθητικές θεωρίες. Εκείνη την περίοδο πηγαίνει για πρώτη φορά στη Νέα Υόρκη, όπου βλέπει τις θεαματικές γιγαντοαφίσες και υποστηρίζει ότι αυτές αποτελούν έκφραση του καπιταλισμού, σε αντίθεση με τις τοιχογραφίες που αποτελούν έκφραση του σοσιαλισμού. Πρόκειται για μια εποχή που εκτείνεται από το ’30 έως το ’70, τη δεκαετία του ’70 όμως με λιγότερη πλέον δύναμη. Θα περιόριζα, επομένως, το εν λόγω κίνημα στην περίοδο μετα την επανάσταση και δεν θα αναζητούσα ρίζες στην προϊσπανική περίοδο, που σίγουρα υπάρχουν, ή στην αποικιοκρατία, κατά την οποία μου φαίνεται δύσκολο να έχουν παραχθεί τοιχογραφίες κοινωνικού τύπου.  

Μετά το '70 λοιπόν έχουμε μερικά πολύ σημαντικά κινήματα λαϊκών ή μη καλλιτεχνών που αρχίζουν να ζωγραφίζουν τοίχους, μερικοί με την πρόθεση να συνεχίσουν την παραδοσιακή μεξικανική τοιχογραφία και άλλοι διαχωρίζοντας το έργο τους. Ήδη το ΄80 είναι έντονο το φαινόμενο των γκράφιτι, το οποίο εισβάλλει στους τοίχους της πόλης και αποτελεί άλλη μία αισθητική παρέμβαση, μία επιθετική αισθητική παρέμβαση που φτάνει στο απώγειό της τη δεκαετία του ΄90. Νομίζω ότι η παράδοση της μεταεπαναστατικής τοιχογραφίας είναι ακόμα ζωντανή στο Μεξικό. Συνεχίζουν να προσλαμβάνονται καλλιτέχνες για να φτιάξουν τοιχογραφίες και παράλληλα υπάρχουν άλλα, λαϊκά κινήματα τοιχογραφίας, όπως αυτό των γκράφιτι.

Όσον αφορά στους Ζαπατίστας, μετράνε ήδη δέκα χρόνια δημόσιας παρουσίας μετά την εξέγερση του 1994. Όλα αυτά τα χρόνια, πολλοί ακτιβιστές αλληλέγγυοι με το ζαπατιστικό κίνημα έφτασαν στην Τσιάπας για διάφορους λόγους, μερικοί από αυτούς για να κάνουν τοιχογραφίες. Υπάρχει μία μελέτη για τον αριθμό των ζωγραφισμένων τοίχων στην Τσιάπας: μέχρι πριν δυό χρόνια ήταν πάνω από 820, τώρα πρέπει να είναι το λιγότερο 850. Είναι ένας εντυπωσιακός αριθμός, η πλειοψηφία τους όμως ζωγραφίστηκε από επισκέπτες, μεξικανούς ή μη, και όχι από ιθαγενείς. Δεν πιστεύω ότι είναι κακό αυτό, καθώς η μεταφορά τέτοιων εικαστικών και αισθητικών εκφράσεων αποτελεί πολιτιστική τροφή για τις κοινότητες, ωστόσο βάζω και κάποια «αλλά». Δεν είναι το ίδιο να κάνεις μια τοιχογραφία για την κοινότητα με το να κάνεις μια τοιχογραφία με την κοινότητα. Νομίζω ότι θα έπρεπε να δούμε λίγο αυτή τη διαφορά: από όλους αυτούς τους ζωγραφισμένους τοίχους στην Τσιάπας, δεν νομίζω ότι είναι πάνω από 15 αυτοί που φτιάχτηκαν από ιθαγενείς ή που στη δημιουργία τους συμμετείχαν ιθαγενείς. Η πλειοψηφία τους έχει φτιαχτεί από επισκέπτες, που σε πολλές περιπτώσεις ωθούνταν περισσότερο από τον ενθουσιασμό και λιγότερο από την πληροφόρηση. Γνωρίζω περιπτώσεις, για παράδειγμα, που οι γυναίκες αμφισβήτησαν αυτό που απεικονιζόταν στην τοιχογραφία γιατί δεν αναγνώριζαν τον εαυτό τους σε αυτήν. Είναι αυτονόητο ότι αυτός που πάει να ζωγραφίσει κάτι έχει τη δική του οπτική, αφήνει όμως ένα μήνυμα που μπορεί να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Δεν είμαι λοιπόν αντίθετος με το να ζωγραφίζει κανείς, ωστόσο πρέπει να τοποθετείται με περισσότερη ευθύνη σε αυτήν την παρέμβαση στο δημόσιο χώρο, γιατί ο τοίχος που θα ζωγραφίσει θα μείνει εκεί, μπορεί όχι για πάντα αλλά για πέντε, δέκα χρόνια, μέχρι να αντέξει το χρώμα, και όλον αυτόν τον καιρό θα μεταφέρει ένα μήνυμα στην κοινότητα, το οποίο αν είναι αντιφατικό θα προκαλέσει σύγχυση...           

Πώς γεννήθηκε η ιδέα της τοιχογραφίας της Τανιπέρλα?

Θα σας πω πρώτα γιατί πήγα στην Τανιπέρλα. Ως κάτοικος της πόλης γνώριζα το ζαπατιστικό κίνημα και το έβλεπα με συμπάθεια γιατί γέννησε από την αρχή πολλές ελπίδες, τόσο σε ιδεολογικό όσο και συναισθηματικό επίπεδο. Κάποια στιγμή, ο Αντόνιο Παόλι, ένας φίλος καθηγητής του Πανεπιστημίου που δουλεύει με τους ιθαγενείς τσελτάλ, ζήτησε από άλλους συναδέλφους και μένα να τον βοηθήσουμε για να φτιάξει μερικές αφίσες και φυλλάδια για μια ιθαγενική εκδήλωση σχετικά με τον πολιτισμό τσελτάλ. Σας ομολογώ ότι προσπαθούσα να γλιτώσω την δουλειά βρίσκοντας όλων των ειδών τις δικαιολογίες. Έβαλα λοιπόν μία προϋπόθεση που θα μπορούσε να μου χρησιμεύσει και ως δικαιολογία, είπα ότι είναι έλλειψη σεβασμού να κάνουμε φυλλάδια για άτομα που δεν γνωρίζουμε, ότι μία απαραίτητη προϋπόθεση στην επικοινωνία είναι να γνωρίζεις σε ποιους απευθύνεσαι, να μπορείς να μιλήσεις την ίδια γλώσσα με αυτούς, και εμείς είμαστε πολύ μακριά από τους ιθαγενείς. Και τότε ο Αντόνιο έγραψε μία φράση στον πίνακα, «γκι γκιτς ελ ταμουκ», ήταν αν θυμάμαι καλά. «Έτσι λέγεται σεβασμός στα τσελτάλ», μας είπε και άρχισε να κάνει γλωσσική ανάλυση λέξη προς λέξη. Τελειώνοντας είπε: «Γι΄αυτό, όταν ένας τσελτάλ σου προσφέρει σεβασμό σου προσφέρει την καρδιά του». Η μετάφραση του Παόλι μου φάνηκε ποίηση, εξουδετερώθηκαν οι αντιστάσεις μου και αποφάσισα ότι θέλω να γνωρίσω αυτούς τους ανθρώπους. Πήγαμε λοιπόν εκεί, να γνωρίσουμε τον τόπο και τους ανθρώπους, να ζήσουμε μαζί τους, να δούμε για ποιον θα κάνουμε τις αφίσες και τα φυλλάδια. Ενώ ήμουν εκεί μου ζήτησαν βοήθεια για να φτιάξουν μία πινακίδα με την ταυτότητα του Δήμου, που να λέει δηλαδή, «Αυτόνομος Εξεγερμένος Ζαπατιατικός Δήμος Ρικάρδο Φλόρες Μαγκόν» και να έχει ένα πορτρέτο του Μαγκόν.

Ενώ φτιάχναμε την πινακίδα υπήρξε και άλλη μία πρόταση, να βηθήσω στη δημιουργία μίας μεγάλης ζωγραφιάς για τα εγκαίνια του Δήμου. Με ενθουσίασε η ιδέα. Συγκεντρώθηκαν λοιπόν τρείς προθέσεις: αυτή του Δήμου να κάνει μία μεγάλη επετειακή ζωγραφιά, χωρίς κάποιο συγκεκριμένο θέμα, η πρόθεση του Παόλι να γνωρίσει τις αξίες και τον πολιτισμό των τσελτάλ, και η δική μου ως ακαδημαϊκού να δημιουργήσω μια ομάδα, όχι απλώς να την οργανώσω, και να προωθήσω τη συλλογική δημιουργία. Σκέφτηκα λοιπόν ότι αν τα συνδυάσουμε όλα αυτά και συμβουλευτούμε την κοινότητα είναι δυνατόν να απεικονιστούν στην ζωγραφιά οι αξίες της, αυτό που είναι σημαντικό για αυτήν, και να βγει κάτι πολυ αντιπροσωπευτικό του Δήμου. Έτσι ξεκίνησε η τοιχογραφία της Τανιπέρλα. Ήταν η περιέργια, η σύνθεση αυτών των τριών ανησυχιών για να φτιαχθεί κάτι που θα είναι αντιπροσωπευτικό και χρήσιμο για όλους.

Ποια ήταν η διαδικασία δημιουργίας της τοιχογραφίας?

Ήταν μία έκπληξη για μένα να δουλέψω με ιθαγενείς. Σε γενικές γραμμές εφάρμοσα παιδαγωγικά μέσα που ήξερα από χρόνια, όπως είναι οι βιωματικές ασκήσεις, η δημιουργία δυναμικής στην ομάδα και άλλες τεχνικές, προσαρμόζοντάς τα στο περιβάλλον και υποβάλλοντάς τα στην κρίση της κοινότητας. Δεν πήγα να ζωγραφίσω εγώ μία τοιχογραφία, από την αρχή με ενοχλούσε αυτή η ιδέα, σκέφτηκα ότι πρέπει να είναι αυτοί οι ίδιοι οι ζωγράφοι, να συμμετέχει όλη η κοινότητα. Ειδικά σε αυτή την περίπτωση, όπου υπάρχει μία πλατιά κοινωνική ομάδα εξεγερμένη, με ξεκάθαρες ιδέες, το περισσότερο που μπορούσα να κάνω είναι να στηρίξω και να προωθήσω αυτό που θα έκαναν εκείνοι.

Καταρχήν, η ιθαγενική παράδοση της συλλογικής εργασίας ταιριάζει πάρα πολύ με την ιδέα του να ζωγραφίσουν οι ίδιοι. Σκεφτόμουν ότι θα έπρεπε να έρθουν άντρες και γυναίκες από διαφορετικές κοινότητες. Όντως, ήρθαν απο διάφορες κοινότητες, αλλά μόνο άντρες, οι γυναίκες δεν ταξιδεύουν μόνες, πόσο μάλλον για να μείνουν κάπου πολλές μέρες. Η πρώτη έκπληξη με περίμενε την τρίτη μόλις μέρα, όταν κάποιος μου είπε «κύριε καθηγητά, να σας χαιρετήσω γιατί αύριο φεύγω». «Φεύγεις? Μα, δεν σου είπαν ότι αυτό θα διαρκέσει ένα μήνα?» «Το ξέρω, αλλά εγώ ήρθα μόνο για τρεις μέρες...» Και μετά ένας άλλος «και εγώ κύριε φεύγω μεθαύριο, θα έρθουν άλλοι όμως...» Αυτό ήταν κάτι πολύ καινούργιο για μένα, με αναστάτωσε, ως καθηγητής είμαι συνηθισμένος να δουλεύω με την ίδια ομάδα όλη τη χρονιά. Πράγματι όμως, έφταναν συνεχώς άλλοι! Αποφάσισα να συνεχίσω να δουλεύω σαν να ήταν η ίδια ομάδα, γιατί αλλιώς θα ήταν καταστροφή, θα έπρεπε να ξαναρχίζουμε κάθε φορά που έφτανε κάποιος.

Η δεύτερη έκπληξη ήταν ότι μερικοί ήξεραν μονάχα ότι έχουν έρθει για να κάνουν μία συλλογική εργασία, έτσι γενικά, οπότε όταν ανακάλυπταν τι ακριβώς έπρεπε να κάνουν... «Τι? Πρέπει να ζωγραφίσουμε? Μα εγώ δεν ξέρω να ζωγραφίζω...», με τον τρόμο ζωγραφισμένο στα πρόσωπά τους! Τελικά ενσωματώνονταν στην ομάδα, τους έλεγα ότι δεν χρειάζεται να ξέρεις να ζωγραφίζεις καλά, φτάνει μόνο να βάλεις σε χαρτί τις ιδέες σου με σχέδια και όχι λέξεις. Ο καθένας ζωγράφιζε δύο τρεις εικόνες ή πράγματα που θεωρούσε σημαντικό να περιλάμβανονται στην τοιχογραφία. Φτιάχτηκαν έτσι πολλά διαφορετικά προσχέδια, τα οποία τέθηκαν στην κρίση της κοινότητας. Τελικά η τοιχογραφία αποτέλεσε τη σύνθεση όλων αυτών των ιδεών.

Και έπειτα, το πιο συγκλονιστικό, αληθινά εντυπωσιακό για μένα, ήταν ότι κάθε καινούργια ομάδα δεν πήγαινε πίσω τη δουλειά που είχε γίνει από την προηγούμενη. Το αντιθετο δηλαδή από τη δική μας νοοτροπία, της πόλης: φτάνω εγώ, για παράδειγμα, στη μέση ενός έργου και αρχίζω να αμφισβητώ όλη τη δουλειά που έχει ήδη γίνει, σαν ο κόσμος να αρχίζει όταν εμφανίζομαι εγώ. Αυτοί δεν άρχιζαν να λένε «αυτό δεν μου αρέσει, νομίζω ότι θα έπρεπε να το κάνουμε έτσι ή αλλιώς», αλλά είχαν την αντίληψη ότι πρέπει να συνεχίσουν το συλλογικό έργο. Προσαρμόζονταν σε αυτό που έβρισκαν και τελικά η τοιχογραφία είναι σαν να φτιάχτηκε από την ίδια ομάδα, παρότι τα μέλη της εναλλάσσονταν συνεχώς. Ήρθαν από τόσες πολλές κοινότητες που τελικά νομίζω ότι η τοιχογραφία πέτυχε ένα μεγάλο βαθμό αντιπροσώπευτικότητας, ήταν προϊόν συλλογικής εργασίας πολλών κοινοτήτων, και αυτό με γοήτευσε. Αυτή ήταν η διαδικασία δημιουργίας της τοιχογραφίας...                             

Τί συνέβη λοιπόν στη γιορτή των εγκαινίων?

Η τοιχογραφία ολοκλήρωθηκε το μεσημέρι της 9ης Απριλίου. Ήταν μία πολύ ενδιαφέρουσα εβδομάδα: οι εορτασμοί λόγω Μεγάλης Εβδομάδας συνέπεσαν με την επέτειο του θανάτου του Εμιλιάνο Ζαπάτα, στις 10 Απριλίου (προς τιμήν του οποίου επιλέχθηκε η συγκεκριμένη μέρα για τα εγκαίνια) και βέβαια ήταν και οι γιορτές για τον Αυτόνομο Δήμο. Ένας αναπάντεχος συνδυασμός του θρησκευτικού, του συμβολικού και της εξέγερσης. Στις 9 Απριλίου, λοιπόν, άρχισε να φτάνει ο κόσμος, συγκεντρώθηκαν πάνω από 800 άτομα, ανάμεσα στα οποία είμασταν περίπου 40 μη ιθαγενείς, παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακαδημαϊκοί, ομάδες αλληλεγγύης κ.ά. Ο χορός, οι ομιλίες, οι τελετές συνεχιζόταν και την επόμενη μέρα όταν, νωρίς το βράδυ, εν μέσω χορού, ο παρουσιαστής μας πληροφορεί από το μικρόφωνο ότι η γιορτή θα σταματήσει γιατί οι μουσικοί πρέπει να πάνε κάπου αλλού... και αφού έκανε την ίδια ανακοίνωση στα τσελτάλ, ρωτάω τον Παόλι τι ακριβώς είπε. «Το ίδιο», μου απαντάει, «μόνο που πρόσθεσε ότι είναι διαταγή!» Παρατηρούμε τότε μία κινητικότητα που δεν ήταν της γιορτής αλλά ούτε και ανησυχητική, αρχίζει να αποχωρεί ο κόσμος, μέσα σε 15 λεπτά είχαν φύγει όλοι. Χωρίς κανέναν πανικό, πολύ πειθαρχημένα, οι βάσεις στήριξης του EZLN, ανέβηκαν στα καμιόνια και έφυγαν. Εμάς, τους ξένους, μας συγκάλεσαν σε συνέλευση, όπου μας ενημέρωσαν ότι είχε συγκεντρωθεί κυβερνητικός στρατός και αστυνομία σε ένα πολύ γειτονικό στρατόπεδο, ότι επρόκειτο μάλλον για επιχείρηση κατά της Τανιπέρλα, ότι μας ευχαριστούνε για την παρουσία μας αλλά πρέπει να φύγουμε. Κανένας μας δεν έφυγε.

Η καταστολή ξεκίνησε τα ξημερώματα. Σύμφωνα με τα επίσημα νούμερα, πήραν μέρος 1200 περίπου στρατιώτες ενάντια σε ένα πληθυσμό 1600 ατόμων, η πλειοψηφία των οποίων ήταν βέβαια παιδιά, με διαταγή να συλλάβουν τις αυτόνομες αρχές. Η επιχείρηση ήταν ένα θέατρο τρόμου με βίαια χτυπήματα, απειλές και κλοπές. Κατέστρεψαν μία τεράστια αίθουσα εκδηλώσεων, την κοινοτική κουζίνα και άλλα κτίρια, κάψανε την τοιχογραφία, την πινακίδα του Δήμου, ένα πανό, ό,τι τους φαινόταν ζαπατιστικό. Συλλάβανε εννέα άτομα: εφτά ιθαγενείς, μουσικούς της εκκλησίας και μέλη οργανώσεων μη προσκείμενων στην τότε κυβέρνηση, τον Λουίς Μενέντες, μέλος γνωστής οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και εμένα. Μετά από δυό μέρες έπιασαν άλλους εφτά, έξι ιθαγενείς και έναν μιγά που απλώς περνούσε από κει. Μας βάλανε όλους στη φυλακή του Σέρο Ουέκο. Ο στρατός και η αστυνομία κατέλαβαν την Τανιπέρλα, οι άντρες πήραν τα βουνά, στην κοινότητα μείνανε μόνο γέροι, γυναίκες και παιδιά. Οι παραστρατιωτικοί δεν άφηναν τα καραβάνια με την βοήθεια από το Μεξικό και άλλες χώρες να φτάσουν μέχρι την Τανιπέρλα. Οι γυναίκες της κοινότητας, εν μέσω απειλών, με στρατιώτες και αστυνόμους μέσα στα ίδια τους τα σπίτια, έφευγαν τη νύχτα από τη Τανιπέρλα για να πάνε περπατώντας σε άλλες κοινότητες και να πάρουν την βοήθεια που αναλογούσε στις οικογένειές τους. Μία πολύ δύσκολη κατάσταση που κράτησε για μήνες, ηρωϊκούς μήνες για αυτές τις γυναίκες, τους άντρες που ήταν στα βουνά και όλες τις γειτονικές κοινότητες που τους βοήθησαν...

Ποιές ήταν οι κατηγορίες που απαγγέλθηκαν κατά των συλληφθέντων;

Ψευδείς κατηγορίες όλων των ειδών, η πιο σοβαρή ήταν αυτή της ένοπλης εξέγερσης. Υποτίθεται, δηλαδή, ότι μας έπιασαν με τα όπλα στο χέρι... εγώ προσωπικά κράταγα ένα επικίνδυνο πινέλο και ένα κασσετοφωνάκι! Άλλες κατηγορίες ήταν αντίσταση, οργανωμένο έγκλημα, βίαιη κλοπή, καταστροφή ξένης περιουσίας -καταστρέψαμε λέει 1200 οπωροφόρα δέντρα! Δύο από τα αδίκηματα δεν επιδέχονταν εγγύησης, ο στόχος ήταν να μας κρατήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο στη φυλακή. Ωστόσο, ποτέ δεν καταδικαστήκαμε. Μείναμε τόσο καιρό στη φυλακή περιμένοντας δίκη και τελικά οι κατήγοροι, μαριονέτες της κυβέρνησης, απέσυραν τις κατηγορίες καθώς η εισήγηση που ετοιμάζονταν ήταν αθωωτική, όπως έμαθα αργότερα. Εγώ έκατσα ένα χρόνο στη φυλακή, ο σύντροφος Λουίς ένα χρόνο και πέντε μήνες, μερικοί βγήκαν τελικά με εγγύηση, άλλοι γιατί αποσύρθηκαν οι κατηγορίες και άλλοι μετά την Πορεία των Ζαπατιστας στην Πόλη του Μεξικού, όταν εκπληρώθηκε ένα από τα τρία αιτήματα, αυτό της απελευθέρωσης των πολιτικών κρατουμένων.  

Ποιος ήταν ο αντίκτυπος της καταστροφής της τοιχογραφίας της Τανιπέρλα και της φυλάκισής σου;

Όταν μπήκα στην φυλακή πίστευα ότι θα γινόμασταν είδηση για λίγες εβδομάδες και ότι το θέμα θα ξεχνιόταν γρήγορα. Αλλά συνέβη κάτι εντυπωσιακό. Η υπόθεση τράβηξε πολύ το ενδιαφέρον, δυστυχώς και λόγω του ότι υπήρχαν δύο πανεπιστημιακοί ανάμεσα στους φυλακισμένους. Οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης, η προσοχή που μας δόθηκε ήταν κάτι το απίστευτο. Είχαμε επισκέψεις εφτά μέρες την βδομάδα, από τις 10 το πρωί μέχρι τις 6, δηλαδή όλη μέρα, όλες τις μέρες. Παρέλασαν από φοιτητές γυμνασίου της Τσιάπας, καλόγριες από την Νικαράγουα ή την Γαλλία και κληρικοί από τις ΗΠΑ, μέχρι βετεράνοι του πολέμου του Βιετνάμ, όποιος μπορείς να φανταστείς. Έφταναν επιστολές από Πανεπιστημία της Ευρώπης, των ΗΠΑ, του Καναδά, κάρτες... Βέβαια τώρα τα διηγούμαι έτσι χαλαρά γιατί «πέσαμε στα μαλακά» που λέμε. Σε εκείνη τη φυλακή, υπήρχε ήδη μία οργανωμένη ομάδα πολιτικών κρατουμένων Ζαπατίστας που λεγόταν «Η φωνή του Σέρο Ουέκο», η οποία βρισκόταν χωριστά από τους ποινικούς, οπότε συναντήσαμε ένα ιδιαίτερο περιβάλλον...

Υπάρχουν πλέον πάνω από 30 αναπαραγωγές της τοιχογραφίας της Τανιπέρλα σε όλον τον κόσμο, από την Παταγωνία μέχρι τη Βενετία και το Τορόντο. Πώς νιώθεις βλέποντας το έργο σου να έχει μετατραπεί σε μια συλλογική ιδιοκτησία, σε ένα σύμβολο?

Είναι μία διαρκής έκπληξη, σίγουρα η πιο μεγάλη της ζωής μου. Ενώ ήμουν στη φυλακή έμαθα ότι η τοιχογραφία της Τανιπέρλα αναπαράχθηκε στην Ισπανία και την Αργεντινή. Άρχισα να καταλαβαίνω ότι το έργο αυτό, το οποίο διευκρινίζω ξανά ότι δεν είναι δικό μου έργο (ο ρόλος μου δεν ήταν αυτός του δημιουργού αλλά του «παρακινητή» του συλλογικού), αλλά συλλογικό έργο, είναι τελικά μία γιορτή αλληλεγγύης, που ξεπηδάει σαν μανιτάρι εδώ και κει, μια στη Βραζιλία, μια στην Ουρουγουάη, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Βέλγιο. Μετατράπηκε σε σύμβολο του κινήματος και σύμβολο άλλων αντιστάσεων. Η αναπαραγωγή της τοιχογραφίας προκάλεσε πολλές συζητήσεις, ομιλίες, στρογγυλά τραπέζια, συνέδρια, δημοσιεύσεις. Πολλοί μάθανε για τη ζαπατιστική εξέγερση από τέτοιες εκδηλώσεις, πολλοί φτιάξανε τη δική τους τοιχογραφία, όπως στην Κολονία, όπου φτιάχτηκε μία για τους εκεί αγώνες ενάντια στην καταστολή ή την Ιρλανδία όπου μία γυναικεία ομάδα αλληλοβοήθειας αναπαρήγαγε πρώτα την τοιχογραφία της Τανιπέρλα και στη συνέχεια έφτιαξε μία άλλη που απεικονίζει τα δικά τους προβλήματα. Πρόκειται για μία έκπληξη που διαρκεί ήδη έξι χρόνια και νομίζω ότι θα συνεχίστεί...

Τί θα πάρεις μαζί σου φεύγοντας από τη γιορτή; Πώς σου φαίνετα η ιδέα της αναπαραγωγής της τοιχογραφίας της Τανιπέρλα στον ίδιο Δήμο, στο Κέντρο Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Λειτουργών της Κουλέμπρα ?

Γύρισα πάρα πολύ ενθουσιασμένος και ικανοποιημένος από όσα είδα και έζησα στην Κουλέμπρα! Θυμάμαι την περίοδο που δούλευα στο Οβεντίκ, το 2001, όταν χτιζόταν εκεί το ζαπατιστικό σχολείο· το κτίριο εκείνο ήταν σαν ένα αντίγραφο ενός τυπικού κυβερνητικού σχολείου στην ύπαιθρο. Σκέφτηκα τότε ότι οι εξεγερμένοι ιθαγενείς θα μπορούσαν να αναπτύξουν, ανάμεσα σε πολλά άλλα που κάνουν, τη δική τους αρχιτεκτονική και να όχι να μιμούνται την επίσημη ή την αστική αρχιτεκτονική. Μία σκέψη που δεν με έχει αφήσει από τότε. Όταν πήγα λοιπόν στη Κουλέμπρα και είδα το σχολείο έμεινα έκθαμβος. Διότι πρόκειται για μία αισθητική παρέμβαση, η οποία συνδυάζοντας υλικά αστικής κατασκευής, όπως είναι οι τσιμεντόλιθοι, και υλικά του κάμπου, όπως είναι το ξύλο και ο τσίγκος, κατορθώνει να αποδώσει μία εξαιρετικά παιδαγωγική και πολύ προχωρημένη αντίληψη του χώρου. Μου φαίνεται ότι το αρχιτεκτονικό σχέδιο του σχολείου αποτυπώνει ιδέες ελευθεριακών παιδαγωγών, όπως ο Φρέιρε και άλλοι, και βέβαια την ίδια την ιθαγενική αντίληψη για την εκπαίδευση. Δεν είναι ούτε ελληνική ούτε παραδοσιακή τσελτάλ αρχιτεκτονική, είναι όμως κάτι πολύ ιδιαίτερο και όμορφο που εμένα με συγκίνησε. Η πρόβλεψη πιθανής αφαίρεσης των ενδιάμεσων θυρών δίνει εντυπωσιακές δυνατότητες στο χώρο του σχολείου. Αλλά και οι αίθουσες καθεαυτές, όπου οι μαθητές κάθονται σε κύκλο, δεν προβλέπεται ειδικό σημείο για τον δάσκαλο ή υπάρχει η δυνατοτήτα να γίνει μάθημα και χωρίς θρανία, αποτελούν μία ουσιαστική εξέλιξη. Ελπίζω να επεκταθεί και σε άλλες κοινότητες αυτή η αντίληψη του χώρου, όταν χτίζονται, για παράδειγμα, σημαντικά για την κοινότητα κτίρια να λαμβάνεται υπόψη η λειτουργικότητα, το πως θα ζουν και θα κυκλοφορούν μέσα σε αυτά αυτοί που θα τα χρησιμοποιούν... Η δουλειά που κάνατε στην Κουλέμπρα είναι επιπλέον πολύ σημαντική και επειδή η αλληλεγγύη δεν χάθηκε σε μεσάζοντες, είναι κάτι το συγκεκριμένο και μάλιστα ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες των Ζαπατίστας. Αυτό πήρα λοιπόν φεύγοντας από τη γιορτή, μία μεγάλη ικανοποίηση και συγκίνηση.                      

Όσον αφορά στην τοιχογραφία της Τανιπέρλα, μέσα από την αλληλεγγύη συνεχίζει να περπατά τους δικούς της δρόμους ανά τον κόσμο και ίσως κάποια μέρα επιστρέψει εκεί που γεννήθηκε και ξαναζωγραφιστεί από τους αρχικούς δημιουργούς της. Μέχρι σήμερα έχω αρνηθεί να συμμετάσχω στις διάφορες αναπαραγωγές της και θα συνεχίσω να αρνούμαι γιατί πιστεύω ότι δεν είναι αυτός ο ρόλος μου. Ο ρόλος αυτός ανήκει στις ενδιαφερόμενες συλλογικότητες. Η περίπτωση όμως της Κουλέμπρα διαφέρει. Γιατί από τότε που καταστράφηκε η τοιχογραφία της Τανιπέρλα υπάρχει στις ζαπατιστικές αρχές η σκέψη να αναπαραχθεί στην ίδια κοινότητα, στο ίδιο κτίριο, το οποίο όμως είναι ακόμη κατειλημμένο από το στρατό. Μετά τα γεγονότα της Τανιπέρλα, ο Αυτόνομος Εξεγερμένος Δήμος Ρικάρδο Φλόρες Μαγκόν συνεχίζει πολλές από τις λειτουργίες του στη Κουλέμπρα, η οποία έχει μετατραπεί στην εναλλακτική έδρα του. Επομένως, η αναπαραγωγή της τοιχογραφίας εκεί είναι πολύ σημαντική, γι’ αυτό και όχι απλώς θέλω αλλά και νιώθω υποχρεωμένος να συμμετάσχω σε αυτήν. Ραντεβού στην Κουλέμπρα λοιπόν.

Σχόλια

Δεν μπορείς να κάνεις σχόλια.
Πρέπει πρώτα να κάνεις Είσοδο ή να Εγγραφείς στο ecocrete.gr εδώ.

Τελευτ. ενημέρωση ( Σάββατο, 17 Μάιος 2008 )
Τελευταίες δημοσιεύσεις:
Δημοφιλέστερα άρθρα:

Ξ“ΒŒΞ“οŸƒ ôçí Ξ“οŸƒΞ“Ξ…Ξ“Β£Ξ“οŸƒΞ“Β­Ξ“Β©Ξ“οŸ„Ξ“Βž Ξ“Β·Ξ“β€•Ξ“Β±Ξ“Β§Ξ“Β£Ξ“ΒŸΞ“Κ½ ôçò

Ξ’ΞˆΞ“Β­Ξ“Ξ„Ξ“Ξ…Ξ“Β°Ξ“Β§ & Ξ“Β˜Ξ“Β§Ξ“Ξ†Ξ“Β©Ξ“Κ½Ξ“οŸ„Ξ“Βž Ξ“Β…Ξ“Β°Ξ“Β©Ξ“οŸ„Ξ“β€•Ξ“Β©Ξ“Β­Ξ“Ξ‰Ξ“Β­Ξ“ΒŸΞ“Κ½
Είσοδος Χρήστη
Ψευδώνυμο

Κωδικός

Ξέχασες τον κωδικό;
Ξεχάσατε τον κωδικό σας?
Δεν έχετε λογαριασμό ακόμα? Δημιουργήστε τώρα!
Έχουμε 174 επισκέπτες σε σύνδεση
Επισκέπτες: 29277993
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ:



ΛΑΦΟΝΗΣΙ S.O.S. Πρωτοβουλία Πολιτών για την Προστασία του Λαφονησιού. Συλλογή υπογραφών!

Cavo Sidero
facebook group!



Φουρόγατος 78 Μαρ-Απρ 08
Φουρόγατος 77 Ιαν-Φεβ 08
Φουρόγατος 76 Νοε-Δεκ 07
Φουρόγατος 75 Σεπ-Οκτ 07
Φουρόγατος 74 Ιουλ-Αύ 07
Φουρόγατος 73 Μάι-Ιούν 07
Φουρόγατος 72 Μαρ-Απρ 07
Φουρόγατος 71 Ιαν-Φεβ 07
Φουρόγατος 70 Νοε-Δεκ 06
Φουρόγατος 69 Σεπ-Οκτ 06
Φουρόγατος 68 Ιουλ-Αυ 06
Φουρόγατος 67 Μαι-Ιουν 06
Φουρόγατος 66 Μαρ-Απρ 06
Φουρόγατος 65 Ιαν-Φεβ 06


Οικολόγιο 5. 20.01.2010

Οικολόγιο 4. 27.03.2009

Οικολόγιο 3. 12.10.2008
Οικολόγιο 2. 25.07.2008
Οικολόγιο 1. 10.06.2008


Φυλλάδιο της Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων για τις επιπτώσεις από τα κινητά και τις κεραίες


 
Οι εισηγήσεις της Ημερίδας "Προοπτικές βιώσιμης τοπικής ανάπτυξης και μεγάλες τουριστικές επενδύσεις"  9 Δεκ. 2006 στην 5η Συνάντηση του ΟικοΚρήτη

Κίνηση Πολιτών Μεσσαράς για το Περιβάλλον
Κατεβάστε το ενημερωτικό φυλλάδιο για το Διαμετακομιστικό Σταθμό στον κόλπο της Μεσσαράς (.pdf 425k)

ΥΠΟΓΡΑΨΤΕ ΤΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΣΤΟΝ ΚΟΛΠΟ ΤΗΣ ΜΕΣΣΑΡΑΣ!
Κατά της εγκατάστασης ενός τεραστίου διαμετακομιστικού σταθμού στον κόλπο της Μεσσαράς στη Νότια Κρήτη!

Η Ημερίδα στη Σητεία (27.2.2006) για τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις στην Ανατολική Κρήτη

 Γήπεδα Γκολφ
• Οι εισηγήσεις της ημερίδας για τα γήπεδα γκολφ
• ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΣΕ ΑΡΧΕΙΟ .doc ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ! (660k)
Γήπεδα Γκολφ: Παραπομπές
Ο Πόλεμος του Γκολφ στην Ιερή Κοιλάδα του Μεξικού

Φράγμα στο φράγμα Αποσελέμη!!!
 
Τα συμπεράσματα της επιστημονικής ημερίδας για το φράγμα στον Αποσελέμη (.doc)
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ - ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ
Το φράγμα στον Αποσελέμη είναι διάτρητο!

ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ECOCRETE: Στην Κεντρική Σελίδα του ecocrete θα βρεις παραπομπές για τα 60 τελευταία άρθρα. Για να διαβάσεις παλαιότερα άρθρα, πήγαινε στις σελίδες των
οικολογικών ομάδων και στο αρχείο άρθρων όπου μπορείς να τα αναζητήσεις θεματικά. Μπορείς ακόμη να χρησιμοποιήσεις την ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ.
Θα βρεις επίσης πάνω από 700 παραπομπές στη σελίδα ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ


ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ | ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΕΣ ΟΜΑΔΕΣ | ΑΡΧΕΙΟ ΑΡΘΡΩΝ | ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ | ΔΡΑΣΕ ΤΩΡΑ! | ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ | ΒΙΒΛΙΑ-ΤΥΠΟΣ κ.α.
©2001 - 2004, Ecocrete, All Rights Reserved.
WebSite Created and Hosted by metrovista creative media, Heraklion.